وَٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ لَا يَسۡتَطِيعُونَ نَصۡرَكُمۡ وَلَآ أَنفُسَهُمۡ يَنصُرُونَ
197
وَإِن تَدۡعُوهُمۡ إِلَى ٱلۡهُدَىٰ لَا يَسۡمَعُواْ وَتَرَىٰهُمۡ يَنظُرُونَ إِلَيۡكَ وَهُمۡ لَا يُبۡصِرُونَ
198
تفسیر نور
(بتها) و كسانى كه به جاى خدا مىخوانید (و مىپرستید)، نه مىتوانند شما را یارى نمایند و نه خود را یارى مىكنند.
و اگر آنان (بتپرستان یا بتها) را به هدایت فراخوانى، نمىشنوند و مىبینى كه آنان به تو نگاه مىكنند، و حال آنكه نمىبینند (گویا به تو مىنگرند، ولى نگاهشان خالى از هرگونه شعور و دقّت است).
نکتهها
از مجموع آیات گذشته بر مىآید كه معبود و ربّ، باید:الف: خالق و مالك باشد. «أیشركون ما لا یخلق شیئاً و هم یخلقون»
ب: ناصر و یاور باشد. «لا یستطیعون نصركم»
ج: به خواستهها و دعاها ترتیب اثر دهد. «سواء علیكم أدعوتموهم أم ...»
د: توانگر و قدرتمند باشد. «أم لهم أید یبطشون بها ...»
ه: شنوا و بینا باشد. «أم لهم آذان یسمعون بها، أم لهم أعین یبصرون بها»
و: قدرت خنثى كردن مكر دشمن را داشته باشد. «ادعوا شركاءكم ثمّ كیدون»
ز: كتاب و قانون عرضه كند. «نزل الكتاب»
ح: خوبان و شایستگان را حمایت كند. «یتولّى الصالحین»
پیامها
هدف بتپرستان، یارى جستن از بتها است كه قرآن آن را رد مىكند. «و الّذین تدعون من دونه لایستطیعون نصركم» بتها و معبودهاى غیر الهى حدّاقل باید از حوادث مصون باشند كه نیستند. «و لا انفسهم ینصرون»
معبودهاى فاقد شعور واراده وقدرت، شایستهى پرستش نیستند. «لایستطیعون، لا یسمعوا، لا یبصرون»