ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعًا وَخُفۡيَةًۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِينَ
55
تفسیر نور
پروردگارتان را با تضرّع و پنهانى بخوانید، قطعاً او تجاوزگران را دوست ندارد.
نکتهها
پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله در سفرى بعضى اصحاب را دیدند كه با فریاد دعا مىكنند، حضرت فرمودند: آرام دعا كنید. 141 حضرت زكریّا نیز خداوند را در پنهانى و با اخلاص ندا مىكرد. «نادى ربّه نداءً خفیّاً» 142 زیرا نشانهى ادب است چنانكه خداوند به مؤمنان مىفرماید: بلندتر از صداى پیامبربا او سخن نگویید. «لاترفعوا اصواتكم فوق صوت النبىّ كجهر بعضكم لبعض» 143 وممكن است صداى بلند در عبادت ونیایش، زمینهساز تظاهر وریا باشد.تضرّع و ناله در دعا، نشانهى توجّه انسان به كمبودها و نیازهاى خود و عامل شكستن غرور و خودخواهى است. زیرا آنكه خود را قوى و غنى بداند، در برابر هیچ كس ناله و درخواستى ندارد.
امام صادق علیه السلام فرمود: تضرّع در دعا، دستان را به طرف آسمان بلند كردن و دعا نمودن است، 144 پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله نیز چنین دعا مىكرد و سلمان فارسى از آن حضرت نقل كرده كه فرمود: خداوند حیا مىكند دستى را كه به دعا بلند شود محروم برگرداند. 145
141) تفاسیر مجمع البیان و كبیر فخررازى
144) كافى، ج2، ص481
145) تفسیر قرطبى
پیامها
پس از خداشناسى، خداپرستى لازم است. «اُدعوا ربّكم» در آیهى قبل، خداشناسى مطرح شد، در این آیه خداپرستى. بهتر است دعا با استمداد از كلمهى «ربّ» و همراه تضرّع و زارى و پنهانى باشد. «اُدعوا ربّكم تضرّعاً و خفیة» دعاى پنهانى از ریا دور و به اخلاص نزدیكتر است.
دعا وقتى مؤثّر است كه خالصانه و همراه با تضرّع باشد. «تضرّعاً و خفیة»
با تمام وجود و با كمال خضوع خدا را بخوانیم وزبانمان نماینده همهى وجود ما باشد. «اُدعوا... تضرّعاً»
گردنكشان و تجاوزكاران، از لطف و محبّت الهى محروم مىباشند. «انّه لا یحبّ المعتدین»
دعا نكردن، دعاى بىتضرّع و دعاى ریائى، از نمونههاى سركشى و تجاوز است. «المعتدین»