مَّا لَكُمۡ لَا تَرۡجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا
13
وَقَدۡ خَلَقَكُمۡ أَطۡوَارًا
14
أَلَمۡ تَرَوۡاْ كَيۡفَ خَلَقَ ٱللَّهُ سَبۡعَ سَمَـٰوَٰتٍ طِبَاقًا
15
وَجَعَلَ ٱلۡقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًا وَجَعَلَ ٱلشَّمۡسَ سِرَاجًا
16
وَٱللَّهُ أَنۢبَتَكُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ نَبَاتًا
17
ثُمَّ يُعِيدُكُمۡ فِيهَا وَيُخۡرِجُكُمۡ إِخۡرَاجًا
18
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ بِسَاطًا
19
لِّتَسۡلُكُواْ مِنۡهَا سُبُلًا فِجَاجًا
20
تفسیر نور
شما را چه شده كه از عظمت خداوند نمىترسید؟
در حالى كه خداوند شما را در مراحل گوناگون آفریده است.
آیا نمىبینید كه خداوند چگونه هفت آسمان را بر فراز یكدیگر آفریده است.
و میان آنها ماه را نورى و خورشید را چراغى قرار داده است.
و خداوند شما را همچون گیاهى از زمین رویاند.
سپس شما را در همان زمین باز مىگرداند و شما را بیرون مىآورد.
و خداوند زمین را براى شما بسترى گسترده قرار داده است.
تا در راههاى وسیع آن رفت و آمد كنید.
نکتهها
كلمه «وقار» به معناى ثبوت و چیزى است كه سبب عظمت مىشود. «اَطوار» جمع «طَور» به معناى حالت، مرحله یا صنف است.«بِساط» از «بسط» به معناى گسترده و «فِجاج» جمع «فجّ» به معناى جاده وسیع است.
كلمه «رجاء» در مقابل یأس است و هرگاه با حرف نفى بیاید به معناى خوف است، یعنى: شما را چه شده كه از عظمت خدا نمىترسید؟ امام باقرعلیه السلام مىفرمایند: معناى آیه این است: «لا تخافون للّه عظمةً»14
برخى مقصود «رجاء» را اعتقاد دانستهاند، زیرا كسى كه به چیزى امید دارد قهراً به آن اعتقاد دارد و معناى آیه این است: چه شد شما را كه براى خدا عظمتى قائل نیستید.15
«طباق» یا به معناى موافق و مطابق است و یا به معناى طبقه طبقه قرار گرفتن روى هم.
انسان در برخاستن از عناصر طبیعت و زمین، در رشد تدریجى، در كهن شدن و خشك شدن، در باثمر بودن و بىثمر بودن، در تغذیه از زمین، در نیاز دائمى به مربّى و باغبان، مثل سایر نباتات است. «انبتكم من الارض نباتا»
13) روم، 41.
14) تفسیر نورالثقلین.
15) تفسیر راهنما.
پیامها
هشدار به شكل سؤال، یكى از شیوههاى تربیت است. «ما لكم...» توجه به مراحل آفرینش، انسان را به عظمت خداوند متوجه مىكند. «لاترجون للّه وقارا و قد خلقكم اطوارا»
حضرت نوح كه هزاران سال قبل از حضرت عیسى و موسى بوده، مردم را به زیستشناسى و كیهانشناسى دعوت كرد. «خلقكم اطوارا... سبع سموات طباقا»
شناخت طبیعت، راهى براى شناخت خداست. «الم تروا...»
تمام هستى، كلاس توحید است. «خلقكم، خلق اللّه سبع سموات، جعل القمر، جعل الشمس، انبتكم، یعیدكم، یخرجكم»
كارهاى الهى، هدفمند است. «جعل لكم الارض بساطاً لتسلكوا»
توجه به نقش خورشید و ماه در زندگى بشر، راهى براى خداشناسى است. «جعل القمر... نوراً و جعل الشمس سراجاً»
بشر به سیر و سفر و راههاى وسیع نیاز دارد. «لتسلكوا منها سبلاً فجاجا»