وَمَا لَهُمۡ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ ٱللَّهُ وَهُمۡ يَصُدُّونَ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَمَا كَانُوٓاْ أَوۡلِيَآءَهُۥٓۚ إِنۡ أَوۡلِيَآؤُهُۥٓ إِلَّا ٱلۡمُتَّقُونَ وَلَـٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
34
تفسیر نور
و چرا خداوند آنها را عذاب نكند؟ با اینكه آنان (مردم را) از مسجدالحرام باز مىدارند، در حالى كه سرپرست آنجا نیستند. جز افراد پرهیزگار دیگران حقّ تولیت و سرپرستى آن را ندارند، ولى بیشترشان نمىدانند.
نکتهها
در آیهى قبل، خداوند به خاطر وجود پیامبر صلى الله علیه وآله در میان مردم و همچنین برگشت وتوبه و استغفارشان، عذابى همچون عذاب آسمانى قوم عاد و ثمود را از آنان برداشت، امّا در این آیه سخن از عذاب آنان است، كه مىتوان گفت: آنها استحقاق عذاب را دارند، هر چند خداوند به خاطر وجود پیامبر صلى الله علیه وآله عذابشان نمىكند. البتّه ممكن است مراد از عذاب در این آیه، بلاها و سختىهاى جنگ و اسارت باشد.حضرت على علیه السلام مىفرماید: «اللّه اللّه فى بیت ربّكم لا تخلوه مابقیتم فانّه ان تُرك لمتناظروا» 512 ، از خدا پروا كنید، از خدا پروا كنید، دربارهى خانهى خدایتان كه اگر آن را رها كنید و تعطیل شود، عذاب الهى، بىدرنگ شما را فراخواهد گرفت.
512) نهج البلاغه، نامه 47
پیامها
آنان كه مانع ورود مؤمنان به مسجد الحرام مىشوند، افراد بىتقوا هستند و باید منتظر عذاب الهى باشند. «و ما لهم ألاّ یعذّبهم...» كفّار، خود را به ناحقّ متولّى مسجدالحرام مىپنداشتند. «وماكانوا اولیائه»
تولیتِ خانهاى كه به دست ابراهیم خلیل علیه السلام و بر اساس تقوا ساخته شده، نباید به دست افراد بىتقوا باشد. «انْ أولیائه الاّ المتّقون»
تعیین سرپرست براى رسیدگى به امور مسجدالحرام ضرورى است. «انْ أولیائه الاّ المتّقون» (از اینكه آیه شرایط متولّى را بیان مىكند نه اصل آن را، پس تعیین تولیت لازم است)