فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَـٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ
24
أَنَّا صَبَبۡنَا ٱلۡمَآءَ صَبًّا
25
ثُمَّ شَقَقۡنَا ٱلۡأَرۡضَ شَقًّا
26
فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا حَبًّا
27
وَعِنَبًا وَقَضۡبًا
28
وَزَيۡتُونًا وَنَخۡلًا
29
وَحَدَآئِقَ غُلۡبًا
30
وَفَـٰكِهَةً وَأَبًّا
31
مَّتَـٰعًا لَّكُمۡ وَلِأَنۡعَـٰمِكُمۡ
32
تفسیر نور
پس باید انسان به غذاى خود بنگرد.
ما آب را آن گونه كه باید، (از آسمان) فرو ریختیم.
سپس زمین را به خوبى شكافتیم.
و در آن، دانه رویاندیم.
و نیز انگور و سبزیجات،
و زیتون و نخل خرما،
و باغهاى پردرخت، و میوه و چراگاه،
براى برخوردارى شما و چهارپایانتان.
نکتهها
«صبّ» به معناى فرو ریختن آب از بلندى است كه شامل نزول باران از آسمان و ریزش آب از آبشارها نیز مىشود.«قضب» به سبزیجاتى گفته مىشود كه تر و تازه چیده و خورده شود و شامل علف و یونجه حیوانات نیز مىگردد.
مراد از «شققنا الارض»، شكافتن زمین به وسیله جوانه گیاهان است كه براى سربرآوردن از خاك، آن را مىشكافند و به رشد خود ادامه مىدهند.
مراد از «حبّاً» حبوباتى است كه به مصرف غذاى انسان مىرسد، مانند گندم و جو و نخود و عدس و امثال اینها.
«حدائق» جمع «حدیقه» به معناى بوستانى است كه اطراف آن دیوار كشیده باشند و «غُلب» جمع «غَلباء» به معناى درخت بزرگ و تنومند است.
انسان باید به غذاى خود بنگرد كه آیا از حلال است یا حرام، دیگران دارند یا ندارند، نیروى بدست آمده از آن در كجا صرف مىشود و این غذا چگونه بدست آمده است؟ امام باقرعلیه السلام در ذیل آیه «فلینظر الانسان الى طعامه» فرمودند: انسان بنگرد كه علم خود را از چه كسى مىگیرد28 و طعام را شامل طعام معنوى دانستند.
28) كافى، ج1، ص50 .
پیامها
انسان، مأمور به تفكر در غذا، به عنوان یكى از نعمتهاى خداست، خوردن بىفكر كار حیوان است. «فلینظر الانسان الى طعامه» اگر ملاكهاى معنوى نباشد، انسان و حیوان در كامیابى از غذا و طبیعت، در یك ردیفند. «متاعاً لكم و لانعامكم»
دقّت در پیدایش نعمتها، وسیلهاى براى كفر زدائى است. «قتل الانسان ما اكفره... فلینظر الانسان الى طعامه»
هستى، مدرسه خداشناسى است، چه سیر تكاملى درون انسان و چه بیرون انسان. «من نطفة خلقه فقدّره - اماته - انشره صببنا الماء صبّا شققنا الارض شقّا...»
ریزش باران و رویش انواع گیاهان و درختان، هدفمند است و فراهم شدن غذا براى انسان و حیوانات، یكى از حكمتهاى آن است. «انّا صببنا الماء... شققنا الارض... فانبتنا فیها حبّاً... متاعاً لكم و لانعامكم»
انگور، زیتون و خرما، از میوههاى مورد سفارش قرآن است. «عنباً... زیتوناً و نخلاً»