فَإِن رَّجَعَكَ ٱللَّهُ إِلَىٰ طَآئِفَةٍ مِّنۡهُمۡ فَٱسۡتَـٔۡذَنُوكَ لِلۡخُرُوجِ فَقُل لَّن تَخۡرُجُواْ مَعِيَ أَبَدًا وَلَن تُقَـٰتِلُواْ مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمۡ رَضِيتُم بِٱلۡقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَٱقۡعُدُواْ مَعَ ٱلۡخَـٰلِفِينَ
83
تفسیر نور
پس اگر خداوند تو را (پس از این جنگ) به سوى طایفهاى از منافقان بازگرداند و آنان از تو براى حركت (به جنگ دیگرى) اجازهى خروج خواستند بگو: شما هرگز با من بیرون نخواهید شد و هرگز همراه من، با هیچ دشمنى نبرد نخواهید كرد، زیرا شما نخستین بار به نشستن در خانه راضى شدید، پس (اكنون نیز) با آنان كه از فرمان تخلّف كردهاند (در خانه) بنشینید!
نکتهها
«خالف»، هم به معناى متخلّف از جنگ، هم به معناى مخالف و هم به كسى گفته مىشود كه به خاطر پیرى، بیمارى و عجز، توان جبهه رفتن را ندارد.هر كس صادقانه توبه كند، پذیرفته مىشود، ولى منافقان از روى ریا، تظاهر و انقلابىنمایى، تقاضاى جبهه رفتن داشتند.
از این آیه استفاده مىشود كه شخص پیامبرصلى الله علیه وآله براى جنگ تبوك از مدینه خارج شد و در پایان جنگ نیز به آنجا برگشت. همچنین این آیه از برخورد آیندهى منافقان خبر مىدهد، تا پیامبر چهرهى منافقانهى آنان را رسوا كند.
پیامها
به تقاضاى منافقان براى حضور در جهاد، اعتماد نكنیم.«فان رجعك... فاستأذنوك فقل لن تخروجوا...» آنان هنگام حركت، اجازهى ماندن مىگیرند وهنگام بازگشت، اجازهى خروج وحركت! بترسیم از آنان كه دیروز فرارى بودند و امروز داوطلب حضور در جبههاند. «لن تخرجوا معى ابداً»
سوء سابقهى افراد را فراموش نكنیم. «رضیتم بالقعود اوّل مرّة»
منافقان را تحقیر و بایكوت كنیم. «فاقعدوا مع الخالفین» همرزمى با پیامبر، توفیق الهى است كه باید منافقانى را كه از ترك جبهه خوشحالند، براى همیشه محروم كرد. «لنتخرجوا معى ابداً و لنتقاتلوا معى»