سوره اسراء - آیات 108 تا 109 جزء 15 - صفحه 293

    وَيَقُولُونَ سُبۡحَـٰنَ رَبِّنَآ إِن كَانَ وَعۡدُ رَبِّنَا لَمَفۡعُولًا

    108

    وَيَخِرُّونَ لِلۡأَذۡقَانِ يَبۡكُونَ وَيَزِيدُهُمۡ خُشُوعًا۩

    109

تفسیر نور
ومى‌گویند: پروردگارمان منزّه است، همانا وعده پروردگار ما انجام‌شدنى است. و گریه‌كنان بر چانه‌ها (به سجده) مى‌افتند و همواره بر خشوعشان افزوده مى‌شود.

نکته‌ها
تكرار تعبیر «یخرّون»؛ یا براى تكرار سجده‌ى آنان است، یا براى ارج نهادن به آن كمال، و یا براى آنكه در مرحله‌ى اوّل، سجودشان براى معرفت آیات قرآن و رسیدن به وعده‌ى تورات و انجیل بوده و در مرحله‌ى دوّم، به خاطر اشك و روحیّه‌ى خشوع بوده است.

در تورات و انجیل، بارها وعده‌ى آمدن پیامبر خاتم داده شده بود. این آیه اشاره به آن است كه برخى اهل كتاب، چون تحقّق وعده‌ى الهى را مى‌دیدند، به تسبیح خدا و سجود خاشعانه مى‌پرداختند.

پیام‌ها
بازگویى گفتار و رفتار خوبان و مؤمنان، در تربیت دیگران مؤثر است «و یقولون...»

عالمان، خدا را از هر عیبى منزّه مى‌دانند، «اوتوا العلم... یقولون سبحان ربّنا» (عقیده به نقص خداوند، برخاسته از جهل انسان است.)

تلاوت قرآن، در بعضى از چند جهت تأثیر مى‌گذارد: عمل، بیان وقلب. «سجّداً، یقولون، یَبكون و یَزیدهم خشوعاً»

تلاوت قرآن، انسان را دائماً بالا مى‌برد. «اذا یُتلى، یَزیدهم خشوعا»

معرفت و خشوع، محدودیّتى ندارد. هرچه معرفت بیشتر شود، خشوع هم بیشتر است. «یزیدهم خشوعاً»

گریه در حال عبادت و سجود، ارزشمند است. «یَخرّون للأذقان یَبكون»

ذكر خدا در سجده، نشان دهنده‌ى ارزش سجده است. «یَخرّون للأذقان سجّداً، یخرّون للأذقان یبكون»

گریه از بركات و آثار علم است. «اوتوا العلم، یَبكون»

اشكى ارزشمند است كه دائمى باشد، نه لحظه‌اى. «یَبكون»