وَٱضۡرِبۡ لَهُم مَّثَلَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا كَمَآءٍ أَنزَلۡنَـٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخۡتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلۡأَرۡضِ فَأَصۡبَحَ هَشِيمًا تَذۡرُوهُ ٱلرِّيَـٰحُ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ مُّقۡتَدِرًا
45
تفسیر نور
و (اى پیامبر!) براى آنان زندگى دنیا را مثَل بزن كه (در ناپایدارى) همچون آبى است كه از آسمان فرو فرستادیم، پس گیاه زمین به وسیلهى آن (چنان رشد كند وانبوه شود كه) در هم فرو رود، پس ناگهان خشك شود، آن چنان كه بادها پراكندهاش كنند و خداوند بر هر چیزى تواناست.
نکتهها
در آیه، سخن از رویش وسرسبزى زمین وفرارسیدن قهر الهى وسوختن و خاكستر شدن آنهاست، تا درس عبرتى براى مردمانمغرور وغافل از خدا باشد.39آرى، دنیا همچون گیاه بىریشهاى است كه با اندك بارانى سبز و با اندك بادى خشك مىشود، البتّه آنچه باقى مىماند، عمل انسان است. چنانچه در دیوان منسوب به امیرالمؤمنینعلیه السلام مىخوانیم:
یا مَن بدنیاه اشتَغل
قد غَرّه طُول الأمل
39) نظیر این آیه در آیهى 24 سورهى یونس با تفصیل بیشتر و آیه 20 سورهى حدید آمده است.
پیامها
پیامبر خدا براى بیان حقایق و هدایت مردم، مأمور به استفاده از تمثیل است. «واضرب لهم مثل الحیاة الدنیا» یكى از اصول تربیت و تبلیغ، استفاده از مثلهاى قابل فهم عموم و طبیعى مىباشد. «واضرب لهم مثل... كماء انزلناه...»
هر بهارى را خزانى و هر وصالى را فراقى است. «نبات... هشیماً»
به جلوههاى زودگذر دنیا دلخوش و مغرور نشویم و به آیندهى پایدار بیندیشیم. «فاصبح هَشیماً تَذْروه الرّیاح»