وَمَن يَرۡغَبُ عَن مِّلَّةِ إِبۡرَٰهِـۧمَ إِلَّا مَن سَفِهَ نَفۡسَهُۥۚ وَلَقَدِ ٱصۡطَفَيۡنَـٰهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَإِنَّهُۥ فِي ٱلۡـَٔاخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ
130
تفسیر نور
كیست كه از آئین ابراهیم روى بگرداند، مگر كسى كه خود را (فریب داده و) بىخردى كند؟ و همانا ما او را در این جهان برگزیدیم و قطعاً او در جهان دیگر (نیز) از صالحان است.
نکتهها
در آیات قبل، گوشههایى از اهداف و شخصیّت حضرت ابراهیم بیان گردید. این آیه با توجّه به تابناكى وپاكى چهره ابراهیم وآئین او مىپرسد، چه كسى جز افراد نادان وسفیه از ابراهیم واهداف او اعراض مىكند؟! آئین او به قدرى ارزش دارد كه پیامبر صلى الله علیه وآله مفتخر است كه راه او راه ابراهیم است. ابراهیم كسى است كه در منطق، مخالف كافر را مبهوت مىكند: «فبهت الذى كفر » 426 و در شجاعت یك تنه همه بتها را مىشكند: «فجعلهم جذاذاً» 427 قرآن او را حلیم معرّفى مىنماید ودر صبر و توكّل نیز نمونه و سرآمد است تا آنجا كه درون آتش افكنده مىشود بىآنكه واهمهاى داشته باشد. در سخاوت گوساله چاقى را براى مهمانان كباب مىكند. در تسلیم، كودك خود را در بیابان بى آب و گیاه مكه رها كرده و آنگاه كه او به سن نوجوانى مىرسد، به امر خداوند كارد بر گلوى او مىگذارد. آرى، انسان تنها با فریب دادن خرد خویش مىتواند از ادیان الهى گریزان باشد. «سفه نفسه»ابراهیم علیه السلام در دعایى از خداوند خواست كه: «ألحقنى بالصالحین» 428 خداوند دعاى او را استجابت كرده و مىفرماید: ابراهیم در آخرت از صالحان است.
كسى كه راه ابراهیم را كه براى نسل بشر، مركز امن، رهبر معصوم، رزق فراوان، توفیق اسلام و تسلیم، قبول توبه و سعادت از خدا طلب مىكند، رها كرده و به دنبال دیگران برود، سفیه و نادانى بیش نیست!!
در فرهنگ قرآن، به افرادى كه حقائق را نادیده انگاشته و كفران نعمت كنند، سفیه گفته مىشود. چنانكه به بنىاسرائیل به جهت بهانههاى بى موردى كه دربارهى تغییر قبله مىگرفتند، سفیه گفته شده است: «سیقول السفهاء» در ذیل آیهى «و لاتؤتوا السفهاء اموالكم» نیز از امام علیه السلام نقل شده است كه فرمود: كسى كه شراب بخورد، سفیه است. چنین شخصى به جاى نوشیدنىهاى مفید و حلال، به سراغ آشامیدنى مضرّ و حرام مىرود. آرى، كسانى كه راه حقّ را رها نموده و بىراهه مىروند، سفیه هستند و آن كس كه در انتخاب رهبر و مكتب، قدم درست بردارد عاقل است. در حدیث مىخوانیم: عقل همان چیزى است كه به وسیله آن خدا عبادت شود وگرنه شیطنت است.
426) بقره، 258.
پیامها
سفیه كسى است كه منطق، مكتب، رهبر و راه حقّ را نادیده گرفته و به دنبال هوسهاى خود یا دیگران رهسپار شود. «سفه نفسه» دیندارى، خردورزى، واعراض از آن، دلیل بىخردى است. «منیرغب... سفهنفسه»