سوره بقره - آیه 54 جزء 1 - صفحه 8

    وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَـٰقَوۡمِ إِنَّكُمۡ ظَلَمۡتُمۡ أَنفُسَكُم بِٱتِّخَاذِكُمُ ٱلۡعِجۡلَ فَتُوبُوٓاْ إِلَىٰ بَارِئِكُمۡ فَٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٌ لَّكُمۡ عِندَ بَارِئِكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡ‌ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ

    54

تفسیر نور
و (بخاطر بیاورید) زمانى كه موسى به قوم خود گفت: اى قوم من، شما با (به پرستش) گرفتن گوساله، به خود ستم كردید. پس به سوى خالق خود توبه كرده و باز گردید و یكدیگر را به قتل برسانید، این كار براى شما در پیشگاه پروردگارتان بهتر است، پس خداوند توبه‌ى شما را پذیرفت، زیرا او توبه‌پذیر مهربان است.

نکته‌ها
مراد از «قتل نفس» در جمله: «فاقتلوا انفسكم» خودكشى نیست، بلكه یكدیگر را كشتن است. نظیر آیه‌ى شریفه: «لا تلمزوا انفسكم» 341 همدیگر را طعنه نزنید. و یا نظیر آیه‌ى «فسلّموا على انفسكم» 342 ، یعنى همدیگر را سلام دهید.

پذیرفتن این نحو توبه‌ى سخت، براى یهودیان فضلیت است. زیرا خداوند در انتقاد از مسلمانان منافق مى‌فرماید: «و لو انّا كتبنا علیهم ان اقتلوا انفسكم اواخرجوا من دیاركم ما فعلوه الاّ قلیلٌ منهم» 343 یعنى: اگر بر آنان فرمان كشتن همدیگر را واجب مى‌نمودیم و یا فرمان خروج از سرزمین خودشان را صادر مى‌كردیم، آنرا جز افراد اندكى انجام نمى‌دادند.


341) حجرات، 11.

342) نور، 61.

343) نساء، 66.

پیام‌ها
مردم را با محبّت براى پذیرش حدود الهى آماده كنید. «یا قوم ... فاقتلوا»

شرك، ظلم به نفس است. «ظلمتم انفسكم باتّخاذكم العجل»

هر چه برهان و معجزه و دلیل بیشتر عرضه شود، تكلیف سنگین‌تر و تخلّف از آن خطرناك‌تر خواهد بود. گوساله‌پرستى، بعد از دیدن آن همه معجزه، توبه‌اى جز اعدام ندارد.«فتوبوا... فاقتلوا انفسكم»

حكم مرتدّ، قتل است.«فاقتلوا انفسكم»

مرگ در رحمت الهى، بهتر از زندگى در لعنت الهى است. «ذلكم خیرٌ لكم»

اجراى حدود الهى، گرچه به قیمت قتل انسان باشد، به نفع اوست. «فاقتلوا... ذلكم خیر لكم»

اساس دستورات الهى، خیر رسانى به انسان است. «ذلكم خیر لكم»

براى جریمه‌هاى سنگین، باید بركات زیادى گفته شود تا مردم آماده پرداخت آن شوند. «فاقتلوا ... ذلكم خیر، فتاب علیكم، انّه هو التّواب الرحیم»