وَمَن يَعۡمَلۡ مِنَ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ وَهُوَ مُؤۡمِنٌ فَلَا يَخَافُ ظُلۡمًا وَلَا هَضۡمًا
112
تفسیر نور
و (امّا) هر كس از كارهاى نیكو انجام دهد و مؤمن باشد، پس (در آن روز) نه از ستم و كاستى (در پاداشش) نترسد.
نکتهها
كلمه «هَضم» به معناى كم شدن است و شاید از آن روى به جذب غذا در بدن «هضم» مىگویند كه ظاهراً غذا كم مىشود و تفالههاى آن باقى مىماند.121از قرآن و روایات به دست مىآید كه اعمال و روحیات انسان در یكدیگر تأثیر متقابل دارند، لذا هرگاه یك عمل نیكو كه از شخصى منافق، مشرك، ریاكار و... كه داراى روحیهاى فاسد است سر زند، مورد قبول واقع نمىشود. چنانكه اگر كافرى، كار شایسته و خوبى مثل اختراع و اكتشاف نافع انجام دهد، در حالى كه حقّ را فهمیده و آگاهانه در كفر اصرار ورزد، كار نیكوى او پذیرفته نخواهد شد. همانند ریختن شربت شیرین و گوارا در ظرفى كثیف و آلوده كه طبیعتاً دیگر قابل پذیرش نیست.
در ده آیهى اخیر، به سیمایى اجمالى از برپایى قیامت اشاره شده است:
الف: در صور دمیده شده ومردگان زنده مىشوند. «یوم ینفخ فى الصور»
ب: مجرمان محشور مىگردند. «نحشر المجرمین»
ج: كوهها متلاشى مىشوند. «ینسفها ربّى نسفا»
د: همه گوش به فرمان دعوت كنندهى الهى هستند. «یتّبعون الداعى»
ه: شفاعت بدون اذن خدا مؤثّر نیست. «لاتنفع الشفاعه»
و: خداوند با احاطه علمىاش به همه حسابها مىرسد. «یعلم مابین ایدیهمو...»
ز: همگى در برابر حكم الهى تسلیم هستند. «عنت الوجوه»
ح: ظالمان مأیوسند. «خاب مَن حمل ظلما»
ط: مؤمنان صالح در آرامش به سر مىبرند. «لایخاف ظلما و لاهضما».122
121) تفسیر نمونه.
122) تفسیر نمونه.
پیامها
اگر چه انجام تمام كارهاى شایسته امكان پذیر نیست، ولى باید به اندازهى توان و طاقت، كار صالح انجام داد. «مَن یعمل من الصالحات» نه تنها كارهاى بزرگ كه ذرهّاى از كار صالح بىپاداش نمىماند. «منالصالحات»
شرط قبولى عمل صالح، ایمان به خداست. «و هو مؤمن»
ایمان از عمل جدا نیست، ایمان بى عمل، مثل درخت بى ثمر و عمل بىایمان همچون درخت بىریشه است. «و هو مؤمن»
آرامش و امنیّت روحى مؤمنان در قیامت در گرو كارهاى صالح آنان است. «من یعمل من الصالحات...فلا یخاف ظلما»
در قیامت، نه اصل عمل وپاداش از بین مىرود تا ظلمى صورت گیرد «لا یخاف ظلما» و نه آنكه از پاداش كم گذاشته مىشود. «و لا هضما»
با آنكه پاداش، تفضّل الهى است نه استحقاق انسان، امّا خداوند در پاداش كسى كوتاهى نمىكند و كم نمىگذارد. «لا یخاف ظلما و لاهضما»