وَأَذِّن فِي ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَجِّ يَأۡتُوكَ رِجَالًا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٍ يَأۡتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ
27
تفسیر نور
و در میان مردم بانگ حج برآور تاآنان، پیاده و سوار بر مركبهاى چابك از هر راه دورى به سراغ تو بیایند.
نکتهها
كلمهى «ضامِر» به معناى حیوانى است كه پیه بدنش آب شده و گوشتهایش به ماهیچه تبدیل شده و چابك است، مانند حیوانى كه بدن سازى شده و براى مسابقات آماده است. حضرت على علیه السلام در خطبهى 28 نهجالبلاغه مىفرماید: «ألیوم المِضمار و غَداً السّباق» یعنى امروز خود را چابك كنید تا در قیامت بتوانید سبقت بگیرید.در روایات مىخوانیم: حضرت ابراهیم علیه السلام گفت: خداوندا! صداى من به گوش كسى نمىرسد. خداوند فرمود: تو فریاد بزن، من به مردم ابلاغ مىكنم.
اوّلین وظیفهى زائران كعبه، پوشیدن لباس احرام و گفتن «لبّیك الّلهم لبّیك» است، امام صادق علیه السلام فرمود: این جملات پاسخ دعوت ابراهیم است. 25
پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله نیز در مدینه در سال دهم دستور داد كه مؤذّنین با بلندترین صدا مردم را براى حج همراه پیامبر دعوت كنند. 26
25) تفسیر نورالثقلین ؛ عللالشرایع، ص 416.
26) تفسیر نورالثقلین ؛ كافى، ج 4، ص 245.
پیامها
فریاد امروز اولیاى خدا، در آیندگان اثر خواهد كرد. «أذِّن - یَأتوك» انبیا از پیشگامان امر به معروف بودهاند. «و أذِّن»
حج رفتن، به محضر اولیاى خدا رسیدن است. «یَأتوك» (نفرمود: «یأتوه» آرى، در مراسم حج محور رهبر الهى است)
خداوند از غیب و آیندهى تاریخ خبر مىدهد. «یَأتوك - یَأتین»
اگر انسان بر انجام كارى مكلّف شد، باید مقدّمات آن را فراهم كند. «و على كلّ ضامر...»
پیاده رفتن به حج برتر از سواره است. («رجالاً» قبل از «كل ضامر» آمده است)
اگر در انجام كارى، اراده و عشق باشد، امكانات در مرحلهى بعد قرار مىگیرد. «رجالاً و على كلّ ضامر»
حج، تنها مقصدى است كه همیشه واز همهى مناطق جهان مسافر دارد. «من كلّ فَجّ عمیق»