لِّيَشۡهَدُواْ مَنَـٰفِعَ لَهُمۡ وَيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ فِيٓ أَيَّامٍ مَّعۡلُومَـٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَـٰمِ فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡبَآئِسَ ٱلۡفَقِيرَ
28
تفسیر نور
(مردم از هر منطقهاى به حج خواهند آمد) تا شاهد منافع گوناگون خویش باشند و در ایام مخصوص حج خدا را یاد كنند، به خاطر چهار پایان زبان بستهاى كه رزقشان شده؛ پس از گوشت آنها بخورید و بینواى فقیر را اطعام كنید.
نکتهها
امام صادق علیه السلام فرمود: مراد از «أیّاماً معلومات» ایام تشریق، یعنى روزهاى 11 و 12 و 13 از ماه ذىالحجة است. 27امام صادق علیه السلام فرمود: مراد از «یُذكروا اسماللّه»، گفتنِ اللّهاكبر وجملات بعد از آن است كه در دعاى معروفى بعد از پانزده نماز كه اوّل آن نماز ظهر روز عید قربان است، خوانده مىشود. 28
امام كاظم علیه السلام در پاسخ شخصى فرمود: اگر پوست قربانى مكّه را به سلاخ به عنوان مزد بدهند مانعى ندارد، زیرا آنچه را كه خوردنى است باید خود یا فقیر مصرف كند «كُلوا منها و اَطعِموا...» و پوست خوردنى نیست. 29
سیماى حج:
حج، یك بسیج عمومى و مانور موحدین است.
حج، چهرهى زیباى عشق و تعبد است.
حج، زنده نگاه داشتن خاطرات وخدمات پیامبرانى همچون ابراهیم واسماعیل و محمّد است. (درود خداوند بر همهى آنان باد)
حج، مركز اجتماعات بین المللى مسلمین است.
حج، مركز ارتباطها و تبادل اخبار و اطلاعات جهان اسلام است.
حج، پشتوانهى اقتصاد مسلمین وایجاد اشتغال براى دهها هزار مسلمان است.
حج، بهترین فرصت و زمان براى تبلیغات اسلامى، افشاگرى توطئهها، حمایت از مظلومان، برائت از كفّار و ایجاد رعب و وحشت در دل آنان است.
حج، بهترین فرصت و زمان براى توبه، یاد مرگ و معاد، از همه چیز بریدن و صحراى عرفات و مشعر را دیدن و در انتظار مهدى موعودعلیه السلام نشستن است.
27) تفسیر نورالثقلین ؛ معانىالاخبار، ص 297.
28) تفسیر نورالثقلین.
29) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
مسلمانان باید براى به دست آوردن منافع مادژى و معنوى حج در صحنه حاضر باشند. «لِیَشهدوا» منافع حج به قدرى مهم است كه اگر مردم از دورترین نقاط دنیا هم بیایند، باز ارزش دارد. «فَجٍّ عمیق - لیَشهدوا»
انجام فرمان خدا و قصد قربت داشتن در حج، با بهرهگیرىهاى گوناگون جنبى منافاتى ندارد. «لِیَشهدوا منافع لهم»
دستورات الهى به سود مردم است. «منافع لهم» نفرمود: «منافعهم»
در حج، هم منافع دنیوى است و هم اخروى. («منافع» مطلق آمده است و امام صادق علیه السلام فرمود: مراد از «منافع» در آیه، منافع دنیا وآخرت است.) 30
فلسفهى عبادات، یاد خداست. «و یُذكروا اسم اللّه» (دربارهى فلسفهى نماز نیز مىخوانیم: «أقِم الصّلوة لِذكرى» یعنى براى یاد خدا، نماز به پادار)
عنصر زمان، در نیایش و دعا مؤثّر است. «فى أیّام مَعلومات» (عبادات اسلامى زمان بندى مخصوصى دارد)
چهار پایان و تسلیم بودن آنها در برابر انسان و قربانى آنها و سودهاى دیگرى كه دارند، از نعمتهاى الهى است كه به بشر داده شده است. «رَزَقَهم»
استفاده از گوشت قربانى براى خود زائران جایز است. «فكُلوا» (بر خلاف عادتهاى زمان جاهلیّت كه مصرفش را براى حاجى حرام مىدانستند)
حضور در حج و رسیدن به منافع آن، باید با فقرزدایى همراه باشد. «واَطعِموا البائس»
اجتماع اغنیا در حج نباید آنان را از فقرا غافل كند. «اَطعِموا البائس الفقیر»
30) تفسیر نورالثقلین ؛ كافى، ج 47، ص 422.