سوره حج - آیه 40 جزء 17 - صفحه 337

    ٱلَّذِينَ أُخۡرِجُواْ مِن دِيَـٰرِهِم بِغَيۡرِ حَقٍّ إِلَّآ أَن يَقُولُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ‌ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٍ لَّهُدِّمَتۡ صَوَٰمِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَٰتٌ وَمَسَـٰجِدُ يُذۡكَرُ فِيهَا ٱسۡمُ ٱللَّهِ كَثِيرًا‌ وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓ‌ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ

    40

تفسیر نور
(مظلومان مورد تهاجم،) كسانى هستند كه به ناحق از خانه و كاشانه‌ى خود رانده شدند (و گناهى نداشتند) جز این كه مى‌گفتند: پروردگار ما خداى یكتا است و اگر خداوند (ظلم و تجاوز) بعضى از مردم را به وسیله‌ى بعضى دیگر دفع نكند، صومعه‌ها و كنیسه‌ها و كلیساها و مساجدى كه نام خداوند در آنها بسیار برده مى‌شود ویران مى‌گردد، و قطعاً خداوند كسى كه (دین) او را یارى كند، یارى مى‌دهد، همانا خداوند نیرومند شكست ناپذیر است.

نکته‌ها
كلمه‌ى «صَوامِع» جمع «صومعه» به معناى دِیر و محل عبادت و ریاضت راهبان در بیابان‌ها و غارهاست. كلمه‌ى «بِیَع» جمع «بیعه»، محل عبادت مسیحیان است و كلمه‌ى «صَلوات» جمع «صلاة»، همان كنیسه و محل عبادت یهودیان است.

خرابى مسجد یعنى: محو اتّحاد و تشكّل، قطع رابطه با امام عادل، فراموشى فقرا، عدم آگاهى از اوضاع و غفلت از خدا و لذا اگر دشمن بتواند، اوّل این مراكز را قلع و قمع مى‌كند. «لهُدّمت صَوامع و بِیَع...»

پیام‌ها
آوارگى از وطن روشن‌ترین نمونه مظلومیّت است. «ظُلموا ... الّذین اُخرجوا»

علاقه به وطن، حقّ طبیعى انسان واخراج از وطن، سلب این حقّ و سبب ظلم است. «اُخرجوا من دیارهم»

در قرآن، تبعید مفسدین‌فى‌الارض حقّ وتبعید مؤمنان ناحقّ است. «بغیرحقّ»

دیندارى، سختى و ناگوارى دارد. «اُخرجوا... الاّ أن یقولوا ربّنا اللّه»

مؤمنان، وسیله‌ى تحقّق اراده‌ى الهى‌اند. «دَفعُ اللّه النّاس بعضهم ببعض» (دفاع از خداوند است ولى بدست مؤمنین)

براى حفظ مراكز دینى، گاهى باید خون داد. «دَفعُ اللّه النّاس بعضهم ببعض ...»

آنچه مهم است، دفاع از حریم مساجد است، خواه با جنگ باشد و وخواه با قلم و بیان و یا برنامه‌هاى دیگر. «دَفعُ اللّه...»

مهم‌ترین برنامه‌ى دشمن، نابودى مراكز دینى بیدار كننده است. «لَهُدّمت» (معابد، نشانه‌ى حضور دین در جامعه است).

نام عبادتگاه مهم نیست، كفّار و متجاوزین با یاد خدا و راه او به هر شكل و در هر كجا كه باشد مخالفند. «صَوامع - بِیَع - صَلَوات - مساجد»

یاد خدا هدف اصلى و روح اعمال در مراكز دینى است. «یُذكر فیها اسم اللّه»

مساجدى مورد ستایش قرآن است كه در آنها از خداوند بسیار یاد شود و به حداقل اكتفا نشود. «كثیراً» (در هر مكانى كه بیشتر یاد او شود، مقدّس‌تر است)

امداد و نصرت الهى، بعد از حركت و تلاش ماست. «لیَنصُرَنّ اللّه مَن ینصره»