۞ وَلَوۡ رَحِمۡنَـٰهُمۡ وَكَشَفۡنَا مَا بِهِم مِّن ضُرٍّ لَّلَجُّواْ فِي طُغۡيَـٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ
75
تفسیر نور
و (بر فرض) اگر به آنها رحم كنیم و (رنج و عذاب و) بدبختىهاى آنان را برطرف سازیم (به جاى هوشیارى و شكر) در طغیانشان كوردلانه اصرار مىورزند.
نکتهها
در تفسیر «كنزالدّقائق» و «روح البیان» مىخوانیم: زمانى در مكّه قحطى شد، ابوسفیان از پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله درخواست دعا كرد، حضرت دست به دعا برداشت و قحطى برطرف گردید، سپس آیهى فوق نازل شد.طغیان در افراد مختلف، تفاوت دارد:
طغیان عالمان، در علم است كه به وسیلهى تفاخر و مباهات جلوه مىكند.
طغیان ثروتمندان در مال است كه به وسیلهى بخل خود را نشان مىدهد.
طغیان صالحان در عمل نیك است كه به وسیلهى ریا وسُمعه (خودنمایى وشهرتطلبى) نمایان مىشود.
طغیان هواپرستان در پیروى از شهوتها جلوه مىكند. 101
101) تفسیر روحالبیان.
پیامها
رفاه و آسایش، جلوهى رحمت الهى است. «رَحِمناهم و كشفنا» خدمت و محبّت به افراد بىشخصیّت، بىثمر است. «رَحِمنا - للجّوا»
انسانهاى بىایمان، از فرصتها و مهلتها سوء استفاده مىكنند. «لایؤمنون بالآخرة... للجّوا فى طغیانهم»
طغیانگرى، انسان را سرگردان مىكند. «فى طغیانهم یعمهون»