وَلَقَدۡ أَخَذۡنَـٰهُم بِٱلۡعَذَابِ فَمَا ٱسۡتَكَانُواْ لِرَبِّهِمۡ وَمَا يَتَضَرَّعُونَ
76
تفسیر نور
و همانا آنان را به عذاب گرفتار كردیم ولى آنان در برابر پروردگارشان نه تواضع كردند و نه تضرّع.
نکتهها
در حدیث مىخوانیم: «اِستكانت» خضوع است و «تضرّع» دستها را به دعا بلند كردن. 102در آیهى قبل، دربارهى كافران لجوج فرمود: اگر به آنان رحم كنیم، لجاجت مىكنند و به راه نمىآیند؛ در این آیه مىفرماید: اگر آنان را با قهر خود بگیریم وعذابشان كنیم، باز هم به راه نمىآیند. شاعر مىگوید:
بر سیه دل چه سود خواندن وعظ نرود میخ آهنین بر سنگ
102) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
هدف از قهر الهى در دنیا، بیدارى غافلان است. «اخذناهم ... فما استكانوا» گاهى كافران وگمراهان، در دنیا نیز بهكیفرهاى الهى مبتلا مىشوند.«اخذناهم»
كافران لجوج، نه با رحمت خداوند هدایت مىشوند و نه با قهر و عذاب الهى. «فما استكانوا»
بدترین نوع تكبر، استكبار در برابر ربّ است. «فما استكانوا لربّهم»
(انسان سنگدل به جایى مىرسد كه در برابر خداى بزرگ، هرگز خضوع و تضرّع و ناله نمىكند)