قَالَ لِلۡمَلَإِ حَوۡلَهُۥٓ إِنَّ هَـٰذَا لَسَـٰحِرٌ عَلِيمٌ
34
يُرِيدُ أَن يُخۡرِجَكُم مِّنۡ أَرۡضِكُم بِسِحۡرِهِۦ فَمَاذَا تَأۡمُرُونَ
35
قَالُوٓاْ أَرۡجِهۡ وَأَخَاهُ وَٱبۡعَثۡ فِي ٱلۡمَدَآئِنِ حَـٰشِرِينَ
36
يَأۡتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ
37
فَجُمِعَ ٱلسَّحَرَةُ لِمِيقَـٰتِ يَوۡمٍ مَّعۡلُومٍ
38
وَقِيلَ لِلنَّاسِ هَلۡ أَنتُم مُّجۡتَمِعُونَ
39
تفسیر نور
(فرعون) به اشرافیان اطرافش گفت: همانا این مرد، ساحرى كاردان است.
او مىخواهد با سحرش شما را از سرزمینتان آواره كند، پس چه رأى و دستور مىدهید؟ گفتند: به موسى و برادرش فرصت بده و در تمام شهرها افرادى را براى گردآورى (ساحران) اعزام كن. تا هر ساحر ماهرى را نزد تو بیاورند.
پس ساحران در موعدِ روزى معلوم، گردآورى شدند.
و به مردم گفته شد: آیا شما نیز جمع مىشوید؟
نکتهها
فرعون با موسى چند نوع برخورد كرد:الف: تحقیر: «ألم نُربّك فینا ولیداً» آیا ما تو را بزرگ نكردیم.
ب: استهزا: «لمجنون» تو دیوانه هستى.
ج: تهدید: «من المَسجونین» تورا زندانى مىكنم.
د: تهمت سحر: «لساحر علیم» تو ساحر هستى.
ه : تهمت توطئه: «یرید أن یخرجكم» تو قصد شورش دارى.
در آیات مربوط به گفتگوى موسى با فرعون، حرفى از هارون نیست و این به خاطر آن است كه موضع رسمى باید از طرف رهبر تعیین شود.
مراد از جمله «فماذا تأمرون»، فرمان مشورتى است. چون مشاوران نظر خود را در قالب امر و فرمان مىگفتند. مانند: «أرجِه وأخاه» به موسى وبرادرش فرصت بده وبه زندان نیفكن.
حضرت موسى و فرعون در مورد زمان و مكان مراسمِ مقابلهى ساحران با موسى، با یكدیگر به توافق رسیدند. «لمیقات یوم معلوم»
از مردم خواسته شد تا در مكان و زمان موعود حاضر شوند، زیرا این حضور و اجتماع باعث مىشد تا موسى و هارون احساس تنهایى كنند و ساحران نیرو گیرند و غوغاسالارى تبلیغاتى به راه اندازند.
اطرافیان بىاراده و متملّق، حتّى در كلمات تقلید مىكنند. جملههاى «لساحر علیم» و «یرید ان یخرجكم من ارضكم» در این دو آیه از زبان فرعون است، ولى در سورهى اعراف آیات 109 و 110، همین كلمات از زبان اطرافیان اوست و حتّى حرفى كم و زیاد نكردهاند.
پیامها
طاغوتها تبلیغات شیطانى خود را با تأكید و قاطعیّت بیان مىكنند. «اِنّ هذا لساحر علیم» («انّ»، حرف «لام» و جملهى اسمیّه همه نشانهى تأكید است.) فرعون براى آن كه ساحران را در مبارزه با موسى تشویق و تحریك كند، از موسى به عنوان «ساحر علیم» یاد كرد. «لساحرعلیم»
دروغگو كم حافظه است. فرعونیانى كه به موسى نسبت جنون مىدادند؛ «لمجنون» اكنون او را ساحرى ماهر و آگاه مىخوانند: «لساحر علیم»
وطندوستى و انگیزهى مالكیّت، از غرائز انسانهاست و فرعون براى تحریك مردم علیه موسى این دو سوژه را بهانه قرار داد و گفت: او شما را آواره و مالكیّت شما را لغو خواهد كرد. «یخرجكم من ارضكم»
دروغ، تزویر وعوامفریبى، شیوهى طاغوت است. (كلمهى «ارضكم»، براى عوامفریبى وكلمهى «بسحره» دروغى واضح بود.)
طاغوتها هنگام قدرت و تسلّط، همه چیز را از آن خود مىدانند، «ألیس لى ملك مصر»12 ولى هنگام احساس خطر مردم را به صحنه مىكشند. «ارضكم»
طاغوتها به زیردستان خود نیازمندند و از آنها راه و چاره مىطلبند. «فماذا تأمرون» فرعونى كه به موسى مىگوید: اگر معبودى غیر از من بگیرى تو را زندان مىكنم، امروز محتاج اطرافیان است.
زمان فرعون، دوران رواج سحر و جادو بوده است. «سحّار علیم»
اگر متخصّصین، متعهّد نباشند در خدمت فرعونها در مىآیند. «یأتوك»
همایش و سمینار كارشناسان، سابقهى طولانى دارد. «یأتوك بكلّ سحار علیم»
طاغوتها براى رسیدن به اهداف خود، از كارشناسان سوء استفاده مىكنند ما چرا استفادهى خوب نكنیم؟ «یأتوك بكلّ سحّار علیم»
فرعون تمام توان خود را بكار گرفت. «بكلّ سحّار»
زمان و مكان در حركات تبلیغى مؤثّر است. «یوم معلوم»
براى طاغوتها جلب افكار عمومى و حضور مردم در صحنه مهم است. «هل انتم مجتمعون»
12) زخرف، 51.