وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمۡ صَـٰلِحًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ فَإِذَا هُمۡ فَرِيقَانِ يَخۡتَصِمُونَ
45
قَالَ يَـٰقَوۡمِ لِمَ تَسۡتَعۡجِلُونَ بِٱلسَّيِّئَةِ قَبۡلَ ٱلۡحَسَنَةِ لَوۡلَا تَسۡتَغۡفِرُونَ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ
46
تفسیر نور
و به راستى به سوى قوم ثمود، برادرشان (حضرت) صالح را فرستادیم كه (او به مردم گفت:) خداوند را بپرستید. پس آن گاه مردم به دو گروه متخاصم تقسیم شدند.
صالح گفت: اى قوم من! چرا پیش از نیكى شتابزده خواهان بدى هستید؟ چرا از خداوند آمرزش نمىخواهید تا مشمول رحمت گردید؟
نکتهها
حضرت صالح، مردم را از عذاب الهى مىترسانید و به آنان هشدار مىداد، ولى آنان مىگفتند: «یا صالحُ ائتنا بما تَعِدُنا»58 آن عذابى كه وعده مىدهى بر ما بیاور. در این آیه، صالح مىگوید: چرا شما به جاى خیر، سراغ شر را مىگیرید؟ همان گونه كه كفّار از حضرت هودعلیه السلام و پیامبر اسلامصلى الله علیه وآله نیز تعجیل در عقوبت را مىخواستند.امام باقرعلیه السلام فرمود: گروهى دعوت حضرت صالح را تصدیق وگروهى تكذیب نمودند.59
با اینكه تمام انبیا با مردم برخورد عاطفى و برادرانه داشتهاند، ولى از اینكه كلمهى «اخاهم» تنها براى بعضى از آنان بكار رفته است، شاید بتوان استفاده كرد كه بعضى از انبیا علاوه بر برخورد عطوفانه فامیل قوم خود نیز بودهاند.
58) اعراف، 77.
59) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
برخورد انبیا با مردم، برادرانه بوده است. «اَخاهم» دعوت به توحید، سرلوحهى دعوت انبیاست. «أنِ اعبدوا اللّه»
انتظار نداشته باشید همهى مردم منطق شمارا بپذیرند. «فاذا هم فریقان»
نزاع میان حقّ و باطل دائمى است. «یختصمون»
راه توبه را براى بازگشت مجرمان باز بگذارید. «لولا تستغفرون»
انبیا دلسوز مردمند. «یا قوم ... لولا تستغفرون اللّه لعلّكم ترحمون»
استغفار، زمینهى جذب رحمت الهى است. «تستغفرون اللّه لعلّكم ترحمون»