قَالُواْ ٱطَّيَّرۡنَا بِكَ وَبِمَن مَّعَكَۚ قَالَ طَـٰٓئِرُكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ بَلۡ أَنتُمۡ قَوۡمٌ تُفۡتَنُونَ
47
وَكَانَ فِي ٱلۡمَدِينَةِ تِسۡعَةُ رَهۡطٍ يُفۡسِدُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا يُصۡلِحُونَ
48
تفسیر نور
(مردم به صالح) گفتند: ما بهتو وهمراهانت فالبد زدهایم (وقحطى موجود به خاطر وجود شماست. صالح) گفت: فال (وسرنوشت نیك وبد) شما نزد خداست، بلكه شما گروهى هستید كه مورد آزمایش قرار گرفتهاید.
و در آن شهر نُه دسته (و گروه) بودند كه در آن سرزمین فساد مىكردند و اهل اصلاح نبودند.
نکتهها
كلمهى «رَهط» به دستهاى گفته مىشود كه میانشان رابطهى گرمى باشد.60كلمهى «تَطیُّر» از «طیر» به معناى پرنده است. مردم عرب هنگام سفر، پرندهاى را رها مىكردند كه اگر به سمت راست مىپرید (این كار را به فال نیك مىگرفتند و) سفر مىكردند و اگر به سمت چپ مىپرید (فال بد مىزدند و) سفر را تعطیل مىكردند.61
در اسلام، فال بد زدن (به نام طیره) شرك دانسته شده است. فال بد، رها كردن دلایل اصلى و رفتن به سراغ خرافات است.
فال بد زدن به انبیا، در قرآن مكرّر آمده است: فرعونیان بدبختىها را از موسى مىدانستند؛ «یطّیّروا بموسى»62 به حضرت عیسى مىگفتند: «انّا تطیّرنا بكم»63 در این آیه نیز مىفرماید: به صالح گفتند: «اطّیّرنا بك»
جملهى «بل انتم قوم تفتنون» را چند نوع معنا كردهاند:
الف: شما توسط عوامل خدعهگر فریب خوردهاید كه این گونه مقاومت مىكنید. (بنا بر اینكه «فتنه» به معناى فریب و خدعه باشد)
ب: شما با حوادث تلخ آزمایش مىشوید. (اگر مراد از فتنه، امتحان وآزمایش باشد)
ج: شما به خاطر لجاجت كیفر مىشوید. (بنا بر اینكه مراد از فتنه، عذاب باشد)
60) التحقیقفىكلماتالقرآن.
61) تفسیر كشّاف.
پیامها
پیامبر اسلام و مسلمانان بدانند كه انبیاى گذشته و یارانشان چگونه تحقیر مىشدند، پس سختىها را تحمّل كنند. «قالوا اطّیّرنا» فالزدن، تاریخى بس طولانى دارد. (كسى كه به خدا و حكمت الهى ایمان نداشته باشد، به خرافات روى مىآورد). «اطّیّرنا»
در نظامى كه علم و ادب و منطق و وحى، حاكم نباشد، چهرههایى كه مایهى بركت هستند مایهى بدبختى معرّفى مىشوند. «اطّیّرنا بك»
حضور انبیا، به معناى محو مشكلات طبیعى و روزمره نیست. «اطّیّرنا بك»
تلخىها و ناگوارىها، هر یك دلایل حكیمانهاى دارد كه خداوند قرار داده است. «طائركم عنداللّه»
برخورد با انبیا، یك آزمایش الهى است. «تفتنون»