وَلَمَّا وَرَدَ مَآءَ مَدۡيَنَ وَجَدَ عَلَيۡهِ أُمَّةً مِّنَ ٱلنَّاسِ يَسۡقُونَ وَوَجَدَ مِن دُونِهِمُ ٱمۡرَأَتَيۡنِ تَذُودَانِ قَالَ مَا خَطۡبُكُمَا قَالَتَا لَا نَسۡقِي حَتَّىٰ يُصۡدِرَ ٱلرِّعَآءُ وَأَبُونَا شَيۡخٌ كَبِيرٌ
23
فَسَقَىٰ لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّىٰٓ إِلَى ٱلظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَآ أَنزَلۡتَ إِلَيَّ مِنۡ خَيۡرٍ فَقِيرٌ
24
تفسیر نور
و چون موسى به (چاه) آب مدین رسید، گروهى از مردم را در اطراف آن دید كه به سیراب كردن (چهار پایان خویش) مشغولند و در كنار آنان به دو زن برخورد كه مراقب بودند (تا گوسفندانشان با گوسفندان دیگر مخلوط نشوند. پس موسى جلو رفته و به آنان) گفت: منظور شما (از این كنارهگیرى) چیست؟ گفتند: ما (براى پرهیز از اختلاط با مردان، گوسفندان خود را) آب نمىدهیم تا اینكه همهى چوپانان خارج شوند و (حضور ما در اینجا براى آن است كه) پدر ما پیرمردى كهنسال است.
پس (موسى گوسفندانشان را) براى آنان آب داد، سپس رو به سوى سایه آورد و گفت: پروردگارا! همانا من به هر خیرى كه تو برایم بفرستى نیازمندم.
نکتهها
«تذودان» از مادّه «ذود» به معناى منع كردن و جلوگیرى كردن است.در این آیه، كلمه «وَجَدَ» دو مرتبه تكرار شده كه نشانهى دو نگاه جداگانه است، در حالى كه اگر مردان و زنان در كنار هم بودند با یك نگاه دیده مىشدند.
پیامها
از حیا و ضعف زنان، سوء استفاده نكنیم. اگر قانون و حمایتى در كار نباشد، بسیارى از مردان، حقوق زنان را نادیده مىگیرند. «اُمّة... یَسقون و وَجد من دونهم امرأتین» حریم میان زن و مرد یك ارزش است كه دختران شعیب آن را مراعات مىكردند. «و وجَدَ من دونهم امرأتین»
دختران پیامبر خدا چوپانى مىكنند، ولى هرگز تن به ذلّت وگدایى نمىدهند. «امرأتین تذودان»
چوپانى، شغل بسیارى از انبیاى الهى بوده است. «و أبونا شیخ كبیر» اگر پدر ما پیر نبود، خودش چوپانى مىكرد.
مشكلات شخصى، ما را از حمایت دیگران باز ندارد. «قال ما خَطبُكما» (موسىعلیه السلام كه جانش در خطر و در حال فرار بود، از كمك وحمایت دیگران دست برنداشت.)
حمایت از زنان یك ارزش انسانى است. «ما خَطبُكما»
گفتگوى مرد با زن در صورت لزوم مانعى ندارد. «ما خَطبُكما»
سعى كنیم در حرف زدن با نامحرم، خلاصه سخن بگوییم. «ما خَطبُكما»
نسبت به آنچه در اطراف ما مىگذرد، بىتفاوت نباشیم. «ما خطبكما»
كار زن در خارج از منزل اشكالى ندارد، به شرط آنكه:
الف: زن در محیط كار، تنها نباشد. «امرأتین»
ب: با مردان اختلاطى نداشته باشد. «من دونهم - لانسقى حتّى یصدر الرّعاء»
ج: مردى كه توان كار داشته باشد، در خانواده نباشد. «أبونا شیخ كبیر»
اگر در موضعى غیر عادّى قرار داریم، از خود دفع شبهه كنیم. «و أبونا شیخ كبیر»
وقتى پدر و نانآور خانواده از كار مىافتد، همهى فرزندان حتّى دختران نیز مسئول هستند. «أبونا شیخ كبیر»
در كمك به دیگران، شرطى قرار ندهیم و سریع اقدام كنیم. «فسقى لهما»
حضرت موسى همین كه دلیل منطقى آن دو زن را شنید، بدون هیچ گونه پرسش و درخواستى، بىدرنگ به رفع خواسته آنان پرداخت.
خدمت به مردم را خالصانه انجام دهیم و حل مشكلات خود را از خداوند بخواهیم. «فسقى لهما - ربّ انّى» (موسى گوسفندان آن دو دختر را سیراب كرد، ولى براى رفع گرسنگى خود به جاى استمداد از آنان، از خدا كمك طلبید.)
همه چیز را از خداوند درخواست نماییم. «ربّ انّى لما انزلت الىّ من خیر فقیر»
در دعا، براى خداوند تكلیف و مصداق معیّن نكنیم. «ربّ انّى لما انزلت الىّ من خیر فقیر» (حضرت موسى با این كه گرسنه بود؛ ولى از خدا، مصداقى از نان و غذا طلب نكرد.)