ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ
59
وَكَأَيِّن مِّن دَآبَّةٍ لَّا تَحۡمِلُ رِزۡقَهَا ٱللَّهُ يَرۡزُقُهَا وَإِيَّاكُمۡۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
60
تفسیر نور
(مؤمنان صالح) كسانى هستند كه (در برابر مشكلات) صبر (و استقامت) كرده و بر پروردگارشان توكّل مىكنند.
و چه بسا جنبندهاى كه نمىتواند روزى خود را تأمین كند، خداست كه به او و به شما روزى مىدهد و اوست شنواى دانا.
نکتهها
كلمهى «تحمل» از ریشهى «حمالة»، به معناى كفالت و برعهده گرفتن است و ممكن است مراد از حمل رزق، ذخیرهسازى براى آینده باشد.در آیهى 56 به هجرت سفارش شد، در این آیه مىفرماید: مهاجرانِ در راه خدا نگران رزق و معاش خود نباشند، خدایى كه به انبوه جنبندههاى ناتوان رزق و روزى مىدهد، رزق شما را هم خواهد داد.
پیامها
صبر و توكّل، دو نمونهى روشن از عمل صالح است. «عملوا الصّالحات... الّذین صبروا و... یتوكّلون» ربوبیّت خداوند، زمینهى توكّل بر اوست. «على ربّهم یتوكّلون»
فشارهاى روحى و مشكلات زندگى از موانع راه نیكوكاران است، كه باید با صبر و توكّل آنها را برطرف كرد. «صبروا - یتوكّلون»
رمز موفقیّت و سعادت در چهار چیز است:
الف: ایمان و انگیزه. «آمنوا»
ب: كار و كوشش. «عملوا»
ج: استمرار و استقامت. «صبروا»
د: توكّل بر خدا، در برابر وسوسهها و نگرانىها. «على ربّهم یتوكّلون»
توكّل بر خداوند، باید همراه بكارگیرى تمام توان و استقامت درونى باشد. («صبروا» خبر از گذشته است كه آنان تمام توان خود را قبلاً به كار گرفتهاند و «یتوكّلون» خبر از آینده مىدهد، یعنى در برابر خطرات و حوادث آینده و پیشبینى نشده، بر خداوند توكّل مىنمایند.)
براى تقویت ایمان و توكّل بر خداوند، به الطاف الهى نسبت به موجودات دیگر توجّه كنیم. «و كایّن من دابّة»
رزق و روزى به زرنگى نیست. «لا تحمل رزقها اللّه یرزقها و ایاكم»
براى خداوند، رزق دادن به جنبندههاى ناتوان و انسانهاى سالم و كاردان، یكسان است. «یرزقها و ایّاكم»
علم و آگاهى خداوند ضامن تأمین روزى موجودات است. «السمیع العلیم»