وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِ ٱلرُّسُلُۚ أَفَإِيْن مَّاتَ أَوۡ قُتِلَ ٱنقَلَبۡتُمۡ عَلَىٰٓ أَعۡقَـٰبِكُمۡۚ وَمَن يَنقَلِبۡ عَلَىٰ عَقِبَيۡهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيۡـًٔاۚ وَسَيَجۡزِي ٱللَّهُ ٱلشَّـٰكِرِينَ
144
تفسیر نور
ومحمّد جز پیامبرى نیست كه پیش از او نیز پیامبران (دیگرى آمده و) در گذشتهاند. (بنابراین مرگ براى انبیا نیز بوده و هست،) پس آیا اگر او بمیرد و یا كشته شود، شما به (آئین) گذشتگان خود بر مىگردید؟ و هر كس به عقب برگردد، پس هرگز هیچ ضررى به خداوند نمىزند و خداوند بزودى پاداش شاكران را خواهد داد.
نکتهها
در تفاسیر آمده است: وقتى در جنگ احد از سوى كفّار سنگى بر پیشانى پیامبر اصابت كرد و خون جارى شد، صدایى بلند شد كه محمّد كشته شد. برخى نیز به اشتباه شهادت مَصعب را شهادت پیامبر پنداشتند. این شایعه موجب شادى و روحیه گرفتن كفّار شد و جمعى از مسلمانانِ متزلزل پا به فرار گذاشتند. برخى نیز به فكر گرفتن امان از ابوسفیان فرمانده كفّار افتادند. در برابر این گروه، مسلمانانى با صداى بلند فریاد مىزدند: اگر محمّد هم نباشد راه محمّد و خداى محمّد باقى است، فرار نكنید.156امام صادقعلیه السلام فرمود: حساب قتل از مرگ جداست، وهر شهیدى در آینده تاریخ برگشته ودوباره خواهد مرد. زیرا قرآن مىفرماید:157 «كلّ نفس ذائقة الموت»158
156) زمانى به نوشتن این آیه رسیدم كه بنیانگذار جمهورى اسلامى حضرت امام خمینىقدس سره به ملكوت اعلى پیوست و در تشییع پیكر ایشان حدود ده میلیون نفر در تهران شركت كردند. مسلمانان ایران براساس همین آیه بر پیمان خود استوار ماندند و با انتخاب رهبرى عادل و فقیه؛ «آیةاللّه خامنهاى» با امام و آرمانهاى بلند او تجدید بیعت نمودند.
157) تفسیر عیّاشى، ج2، ص113.
پیامها
وظیفه پیامبر، ابلاغ پیام خداست. ما هستیم كه باید راهش را ادامه دهیم. «و ما محمّد الاّ رسول» مگر با مرگِ انبیاى قبل، پیروانشان از دین برگشتند؟! «قد خلت منقبله الرسل...»
جامعهى اسلامى باید چنان تشكّل و انسجامى داشته باشد كه حتّى رفتن رهبر به آن ضربهاى نزند. «أفاِن مات او قتل انقلبتم على اعقابكم»
پیامبر اسلام صلى الله علیه وآله نیز تابع سنّتهاى الهى و قوانین طبیعى همچون مرگ و حیات است. «أفاِن مات او قتل»
انتشار شایعه، از حربههاى دشمن است. «ماتاو قتل» (با توجّه به شأن نزول)
عمر پیامبر محدود است، نه راه او. «افاِن مات او قتل انقلبتم»
فردپرستى ممنوع. راه خدا كه روشن شد، آمد و رفت افراد نباید در پیمودن خط الهى ضربه وارد كند. «أفاِن مات او قتل»
ایمان خود را چنان ثابت و استوار سازید كه حوادث تاریخ آن را نلرزاند. «أفاِن مات او قتل»
دست برداشتن از خط انبیا، سقوط و عقبگرد است. «انقلبتم على اعقابكم»
كفر مردم، ضررى براى خداوند ندارد. «فلن یضرّاللّه»
مقاومت در راه حق، بهترین نوع شكر عملى است كه پاداشش با خداست. «سیجزى اللّه الشاكرین»