وَمَا جَعَلۡنَا لِبَشَرٍ مِّن قَبۡلِكَ ٱلۡخُلۡدَ أَفَإِيْن مِّتَّ فَهُمُ ٱلۡخَـٰلِدُونَ
34
كُلُّ نَفۡسٍ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِ وَنَبۡلُوكُم بِٱلشَّرِّ وَٱلۡخَيۡرِ فِتۡنَةً وَإِلَيۡنَا تُرۡجَعُونَ
35
تفسیر نور
و ما پیش از تو براى (هیچ) انسانى، جاودانگى (و زندگى ابدى) قرار ندادیم، پس آیا اگر تو از دنیا بروى، آنان! زندگانى جاوید خواهند یافت؟!
هر نفسى چشنده مرگ است و ما شما را با مبتلا كردن به بدىهاو خوبىها آزمایش مىكنیم و بسوى ما باز گردانده مىشوید.
نکتهها
حضرت علىعلیه السلام دربارهى «نبلوكم بالشرّ و الخیر» فرمودند: سلامتى و غنى، خیر، و بیمارى و فقر، شرّ است و هر دو براى امتحان مىباشد.35سیماى مرگ در قرآن و روایات
آمادگى براى مرگ، نشانهى اولیاى خداست. «اِن زَعمتم انّكم اولیاء للّه من دون الناس فتمنّوا الموت»36
جایگاه مرگ در زندگى انسانها همچون گردنبند بر روى سینهى دختران است. «خطّ الموت على وُلد آدم مَخطّ القلاده على جید الفتاة»37
مرگ، پایان راه نیست، بلكه به منزلهى تغییر در حیات و شیوهى زندگى است، مانند لباسى كه تعویض مىشود.38
هر كس از انسانها به نحوى از این جهان رخت برمىبندند، بعضى با سختترین حالات و عدّهاى مثل بو كردن گل.39
ترس انسان از مرگ مانند ترس رانندهاى است كه یا سوخت ندارد «آهٍ من قلّة الزّاد و طول الطریق»،40 یا بار قاچاق و كالاى ممنوعه حمل مىكند (گناهكار است) و یا آمادهى رانندگى نیست، وگرنه ترس چرا؟
35) مستدرك، ج2، ص149.
37) این تشبیه از امام حسین علیه السلام در آستانهى سفر به كربلا است.
38) بحار، ج 6، ص 154.
39) بحار، ج 6، ص 152.
40) نهجالبلاغه، حكمت 77.
پیامها
سنّت الهى بر جاوید نبودن انسان در این جهان است. «ما جعلنا لبشر... الخلد» اگر بنا باشد انسانى در دنیا همواره زنده بماند، آن شخص، پیامبر صلى الله علیه وآله خواهد بود. «أفاین متّ فهم الخالدون»
گرچه خیر و شر، هر دو ابزار آزمایشاند، ولى آزمایش با تلخىها مناسبتر است. «نبلوكم بالشر والخیر» (شاید تقدّم «شرّ» نیز به همین مناسبت باشد)
آزمایشات الهى سخت و مهم است. «نبلوكم... فتنه»
با مرگ، نیست و نابود نمىشویم. «الینا ترجعون»