وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ نَافَقُواْۚ وَقِيلَ لَهُمۡ تَعَالَوۡاْ قَـٰتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أَوِ ٱدۡفَعُواْ قَالُواْ لَوۡ نَعۡلَمُ قِتَالًا لَّٱتَّبَعۡنَـٰكُمۡ هُمۡ لِلۡكُفۡرِ يَوۡمَئِذٍ أَقۡرَبُ مِنۡهُمۡ لِلۡإِيمَـٰنِۚ يَقُولُونَ بِأَفۡوَٰهِهِم مَّا لَيۡسَ فِي قُلُوبِهِمۡۚ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يَكۡتُمُونَ
167
الف: حركت شما براى اُحد در خارج از شهر، جنگ برابر نیست، بلكه یك نوع خودكشى است و لذا ما این را جنگ نمىدانیم و شركت نمىكنیم.
ب: ما اگر فنون نظامى مىدانستیم شركت مىكردیم.
ج: ما یقین داریم كه جنگى رخ نخواهد داد ولذا شركت در جبهه ضرورتى ندارد.
جبههى جنگ، چهره منافقان را افشا مىسازد. «و لیعلم الّذین نافقوا» رهبر باید مردم را براى مقابله با دشمن بسیج كند. «تعالوا قاتلوا»
جهاد، گاهى ابتدایى و براى برداشتن طاغوتهاست و گاهى دفاعى و براى حفظ جان و مال مسلمانان است. «قاتلوا فى سبیل اللَّه او ادفعوا»
انگیزهها و درجات و ارزش آنها متفاوت است. «قاتلوا فى سبیل اللّه او ادفعوا»
دفاع از وطن و جان، یك ارزش است. «او ادفعوا»
منافقان، موضعگیرىهاى خودشان را توجیه مىكنند. «لو نعلم قتالاً لاتبعناكم»
سر باز زدن از جبهه، نشانهى كفر است. «هم للكفر یومئذ اقرب منهم للایمان»
ایمان انسان در شرایط و زمانهاى مختلف فرق مىكند. «هم للكفر یومئذ اقرب منهم للایمان»
همهى اصحاب پیامبر صلى الله علیه وآله عادل نبودند. «هم للكفر یومئذ أقرب منهم للایمان»
خداوند در بارهى منافقان، هم تهدید مىكند و هم افشاگرى. «هم للكفر یومئذ اقرب... یقولون بافواههم ما لیس فى قلوبهم»
آنچه در اُحد براى همه كشف شد، گوشهاى از نفاق بود، بخش بیشترش را خدا مىداند. «واللَّه اعلم بما یكتمون»