۞ لَتُبۡلَوُنَّ فِيٓ أَمۡوَٰلِكُمۡ وَأَنفُسِكُمۡ وَلَتَسۡمَعُنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَـٰبَ مِن قَبۡلِكُمۡ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ أَذًى كَثِيرًاۚ وَإِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ
186
تفسیر نور
قطعاً شما در اموال وجانهاى خویش آزمایش خواهید شد و از كسانى كه پیش از شما كتاب (آسمانى) داده شدهاند واز كسانى كه شرك ورزیدهاند، آزار بسیارى مىشنوید و اگر صبورى و پرهیزگارى پیشه كنید، پس قطعاً آن (صبر، نشانهى) عزم استوار شما در كارهاست.
نکتهها
وقتى مسلمانان از مكّه به مدینه مهاجرت كردند، مشركان دست تجاوز به اموال آنان گشودند، چنانكه به هركس نیز دست مىیافتند، او را مورد آزار قرار مىدادند. از طرف دیگر، در مدینه هم یهودیان به آنها زخم زبان مىزدند و حتّى برخى با كمال بىشرمى براى زنان و دختران مسلمان، غزل سرایى كرده و یا آنها را هَجو مىنمودند. سردمدارى این جریان با شخصى به نام كعببن اشرف بود كه رسولخدا صلى الله علیه وآله دستور قتل وى را صادر نمود. این آیه ضمن تسلّى خاطر دادن به مسلمانان، از آنان مىخواهد در برابر آزار دشمنان صبر و تقوى پیشه كنند كه مایهى استوارى آنان در ایمان مىگردد.امام رضاعلیه السلام پرداخت زكات را یكى از مصادیق آزمایش در اموال دانستند كه در این آیه مطرح گردیده است.205
205) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
آزمایش، یك سنّت جدّى الهى است، خود را آماده كنیم. (حرف لام در اوّل و حرف نون مشدّد در آخرِ «لتبلونّ» نشانهى جدّى بودن مسئله است.) یاد مرگ و زودگذرى دنیا، مسائل را براى انسان آسان مىكند. «كل نفس ذائقة الموت... لتبلونّ فى اموالكم»
بیشترین ابزار آزمایش، مال و جان است. «اموالكم و انفسكم»
علاوه بر پذیرش خطر جان و مال، باید خود را براى شنیدن انواع نیشها و تحقیرها آماده كرد. «ولتسمعنّ...»
شنیدن تحقیر و هجو، و آزار دیدن از دشمن، یكى از وسایل آزمایش است. «لتبلونّ... ولتسمعنّ... اذىً كثیراً»
براى رسیدن به اهداف مقدّس، گاهى باید همه گونه سختى را تحمّل كرد. ضربه به مال، جان، حیثیّت و آبرو. «اموالكم و انفسكم ولتسمعنّ... اذىً كثیراً»
انتظار زخم زبان از مخالفان، سبب آمادگى مسلمانان است. «لتسمعنّ...»
مخالفان اسلام در ضربه زدن به مسلمانها، وحدت در هدف و گاهى وحدت در شیوه دارند. «لتسمعنّ من الّذین اوتوا الكتاب... و من الّذین اشركوا»
دشمن به كم قانع نیست. «اذىً كثیراً»
صبر و تقوى در كنار هم رمز موفقیّت است. استقامت بدون تقوا، در افراد لجوج نیز پیدا مىشود. «تصبروا و تتّقوا»
صبر و تقوى، ملازم یكدیگرند.كلمهى «ذلك» مفرد است، در حالى كه به صبر و تقوى كه دو چیزند، اشاره دارد.