مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُواْ مَا عَـٰهَدُواْ ٱللَّهَ عَلَيۡهِ فَمِنۡهُم مَّن قَضَىٰ نَحۡبَهُۥ وَمِنۡهُم مَّن يَنتَظِرُ وَمَا بَدَّلُواْ تَبۡدِيلًا
23
تفسیر نور
از ميان مؤمنان مردانى هستند كه آنچه را با خداوند پيمان بسته بودند صادقانه وفا كردند (و خود را آمادهى جهاد نمودند)، برخى از آنان پيمانشان را عمل كردند (و به شهادت رسيدند) و بعضى ديگر در انتظار (شهادت) هستند، و هرگز (عقيده و پيمان خود را) تغيير ندادند.
نکتهها
كلمهى «نحب» داراى معانى زيادى است ولى در اين جا به معناى نذر و عهد و پيمانى است كه چه بسا انجام آن منجر به مرگ يا خطر بزرگى شود.در برابر گروهى كه خواهان زندگى در رفاه بودند، «يودّوا لو انّهم بادون فى الاعراب»380 گروهى در انتظار شهادتند. «و منهم من ينتظر»
امام حسينعليه السلام در كربلا هنگام وداع با اصحابش و گاهى بالاى سر شهدا اين آيه را تلاوت مىفرمود.381
380) احزاب، 20
381) تفسير كنزالدّقائق.
پیامها
همهى اصحاب پيامبر و مؤمنان در يك درجه نيستند. «من المؤمنين» نقل كمالات ديگران يكى از راههاى تربيت است. «من المؤمنين رجال ...»
دفاع از حقّ تا مرز شهادت، نشانهى صداقت در ايمان است. «صدقوا ما عاهدوا اللّه»
تعهّد، لازم الاجرا و عمل به آن نشانه صداقت است. «صدقوا ما عاهدوا»
بزرگداشت شهدا، پيام و درسى قرآنى است. «فمنهم من قضى نحبه»
انتظار شهادت نيز يك ارزش است. «و منهم من ينتظر» آمادگى براى لقاى خداوند، از صفات مؤمنان است.
باب شهادت باز است. «و منهم من ينتظر»
شهادت برخى مؤمنان، عامل عقب نشينى يا دلسردى ديگر مؤمنان نمىشود. (مؤمن با اينكه شهادت دوستان و عزيزان خود را مىبيند، باز خود در انتظار شهادت است) «و منهم من ينتظر»
مؤمنان واقعى پايبند عهد و پيمان خود با خدا هستند و هيچ چيز حتّى شهادت دوستان و عزيزان، روحيه آنان را تغيير نمىدهد. «و ما بدّلوا تبديلا»