وَأَنزَلَ ٱلَّذِينَ ظَـٰهَرُوهُم مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَـٰبِ مِن صَيَاصِيهِمۡ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلرُّعۡبَ فَرِيقًا تَقۡتُلُونَ وَتَأۡسِرُونَ فَرِيقًا
26
وَأَوۡرَثَكُمۡ أَرۡضَهُمۡ وَدِيَـٰرَهُمۡ وَأَمۡوَٰلَهُمۡ وَأَرۡضًا لَّمۡ تَطَـُٔوهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ قَدِيرًا
27
تفسیر نور
و خداوند كسانى از اهل كتاب (يهوديان) را كه از مشركان عرب پشتيبانى مىكردند، از برج و قلعههاى مرتفعشان پايين كشيد و در دلهاى آنان ترس و وحشت افكند، (كه در نتيجه شما مسلمانان) گروهى (از آنان) را كشتيد و گروهى را اسير كرديد.
و سرزمين آنان وخانهها واموالشان و(نيز) زمينى را كه در آن گام ننهاده بوديد در اختيار شما گذاشت، و خداوند بر هر كارى تواناست.
نکتهها
«صياصى» جمع «صيصة» به معناى قلعههاى محكم است و به هر وسيلهى دفاعى مثل شاخ گاو و شاخكهاى پاى خروس نيز گفته مىشود.اين آيه اشاره به غزوهى بنى قريظه دارد يهود بنى قريظه در جنگ احزاب به خيال پيروزى، پيمان خود را با مسلمانان شكستند و در قالب ستون پنجم دشمن به مشركان مكّه در جنگ احزاب كمك كردند ولى با رسوايى، شكست خوردند و تسليم شدند.
در مدينه سه طايفهى يهودى بودند به نامهاى: «بنى قينقاع» «بنى نضير» و «بنى قريظه» كه هر سه با مسلمانان پيمان داشتند. در سال دوم بنى قينقاع پيمان شكنى كرده، با مسلمانان جنگ نمودند و شكست خوردند و از مدينه خارج شده، به سوى شام رفتند. در سال چهارم، بنى نضير جنگيدند و شكست خوردند و به سوى شام رفتند و خيبر و مدينه را خالى كردند. در سال پنجم بنى قريظه پيمان خود را شكستند و با مشركان همكارى نمودند كه با شكست احزاب دلهرهاى بر آنان حاكم شد. مسلمانان بعد از پيروزى بر احزاب، قلعههاى آنان را محاصره كردند و پس از 25 روز آنها را از مدينه بيرون راندند و براى هميشه مدينه از پليد طوايف يهود پيمان شكن پاك شد.383
جنگ با بنى قريظه بركاتى داشت از جمله:
الف: آخرين گروه يهود براى هميشه از مدينه خارج شدند.
ب: اموال فراوانى از دشمن نصيب مسلمانان شد.
ج: جايگاه مسلمانان تثبيت و روشن شد كه هر كس با آنان پيمان شكنى كند بدبخت مىشود.
383) تفسير نمونه.
پیامها
از نيروهاى نفوذى و ستون پنجم دشمن نبايد غافل شد. «و انزل الّذين ظاهروهم» همزيستى مسالمتآميز با اهل كتاب، تا زمانى است كه آنان ياور مخالفان نباشند. «و انزل الّذين ظاهروهم من اهل الكتاب»
پيروزى از جانب خداوند است. «و انزل»
قلعههاى محكم و بلند دشمن، فتح شدنى است. «و انزل ... من صياصيهم»
اهل كتاب يهود با آن كه با مسلمانان مرز مشترك خداپرستى و ايمان به معاد داشتند ولى به حمايت مشركان برخاستند. «ظاهروهم من اهل الكتاب»
تنها به دشمنِ رو در رو فكر نكنيد، بلكه متوجّه حاميان آنان نيز باشيد. «ظاهروهم»
يكى از امدادهاى غيبى خداوند در جنگها، ايجاد رعب در دل دشمنان است. «قذف فى قلوبهم الرّعب»
روحيّه رزمنده در شكست يا پيروزى جبهه نقش اصلى را دارد. «فى قلوبهم الرّعب... تقتلون و تأسرون»