يَـٰنِسَآءَ ٱلنَّبِيِّ مَن يَأۡتِ مِنكُنَّ بِفَـٰحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ يُضَـٰعَفۡ لَهَا ٱلۡعَذَابُ ضِعۡفَيۡنِۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرًا
30
تفسیر نور
اى همسران پيامبر! هر كس از شما كار زشت (و گناهى) آشكار مرتكب شود، عذابش دو چندان خواهد بود و اين (كار) براى خدا آسان است.
نکتهها
آياتى كه با زنان پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله سخن مىگويد، از طريق مقام رسالت است نه آن كه مستقيماً به خود آنان خطاب و وحى شود، بر خلاف حضرت مريم كه به خودش خطاب مىشد. «يا مريم»384گناهان دو دستهاند: كبيره و صغيره. سرچشمهى اين تقسيم آيه مباركهى «اِن تجتنبوا كبائر ما تنهون عنه نكفّر عنكم سيّئاتكم»385 است، يعنى اگر شما از گناهان بزرگ دورى كنيد ما سيّئات و گناهان كوچك شما را مىبخشيم. ليكن در مواردى گناه صغيره حكم گناه كبيره پيدا مىكند، نظير گناه در زمان خاص مانند ماه رمضان كه جرم و مجازات آن بيشتر است. يا گناه در مكان خاص، تكرار گناه و اصرار بر آن، گناه همراه با شادى، گناهِ آشكارا و گناهِ افراد برجسته و الگو نظير همسران پيامبر. به هر حال مسايل جنبى مىتواند در گناه و كيفر آن اثر بگذارد.
در روايات آمده است كه گناه بزرگان، حساب ديگرى دارد، حتّى اگر از انبيا يك «ترك اولى» سر زند تنبيه مىشوند؛ در حديثى معروف آمده است: «يُغفَر للجاهل سبعون ذنباً قبل أن يُغفَر للعالم ذنبٌ واحد»386 هفتاد گناه جاهل بخشيده مىشود، قبل از آن كه يك گناه عالم بخشيده شود.
384) آلعمران، 42 - 43.
386) كافى، ج1، ص47.
پیامها
در كيفر و پاداش، حَسَب و نسب اثرى ندارد و هر متخلّفى بايد مجازات شود. «يا نساء النبى ...» همسرى پيامبر، مستلزم عصمت نيست. «من يأت منكنّ بفاحشة» (آرى در خانه پيامبر بودن انسان را بيمه نمىكند، اين مكتب است كه انسان را بيمه مىكند.)
حساب خلافهاى علنى، از گناهان پنهان جداست. «مبيّنه»
عمل زشت به خودى خود، كيفر به دنبال دارد. «يُضاعف» و نفرمود: «نضاعف»
شدّت و ضعف كيفر و پاداش بر اساس آثار فردى و اجتماعى عمل است. «نساء النبى... ضعفين»
كسانى كه چهرهى دينى و اجتماعى دارند و كارشان براى ديگران سرمشق است، اگر گناه كنند، كيفرشان بيش از ديگران است. «نساء النبى... ضعفين»
خانواده و بستگان مسئولان نظام اسلامى بايد بدانند كه اگر مرتكب خلافى شدند، نه تنها آزاد نمىشوند، بلكه چند برابر ديگران مجازات مىبينند. «يا نساء النبى... العذاب ضعفين»
اگر كيفر بستگان متخلّفِ يك مسئول چند برابر است، كيفر خود مسئولِ متخلّف چه ميزان است؟ «نساء النبى... العذاب ضعفين» (قرآن در مورد كيفر تخلّف خود پيامبر مىفرمايد: «لو تقوّل بعض الاقاويل... لقطعنا منه الوتين»387 اگر سخن ناروايى را به ما نسبت دهد، رگهاى گردن او را قطع مىكنيم.
كيفر متخلّفان بر خداوند آسان است. «على اللّه يسير»
387) حاقّه، 44 - 46.