فَأَعۡرَضُواْ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ سَيۡلَ ٱلۡعَرِمِ وَبَدَّلۡنَـٰهُم بِجَنَّتَيۡهِمۡ جَنَّتَيۡنِ ذَوَاتَيۡ أُكُلٍ خَمۡطٍ وَأَثۡلٍ وَشَيۡءٍ مِّن سِدۡرٍ قَلِيلٍ
16
تفسیر نور
پس (به جاى شكر، از خداوند) روى گرداندند، و ما بر آنان سیل ویرانگر عَرِم را فرستادیم و دو باغستان (پر محصول) آنان را به دو باغ با میوههاى تلخ و شورگز و اندكى از درخت سدر تبدیل نمودیم.
نکتهها
كلمهى «عَرِم» یا به معناى خشونت است و «سیل العَرِم» به معناى سیل بنیان كن، یا به معناى سدّ است یعنى سیلى كه از شكسته شدن سدّ به راه افتاد.«اُكُل» به معناى «مأكول» و خوراكى است.
«خَمط» گیاه تلخ را گویند و «اَثل» درخت گز و خاردار است.
در قرآن بارها از اعراض مردم سخن به میان آمده است:
گاهى اعراض از ذكر خدا. «و مَن أعرض عن ذكرى»502
گاهى اعراض از آیات خدا. «و اِن یَروا آیة یعرضوا»503
گاهى اعراض از نعمتهاى خدا. (همین آیه) و آیه «اذا أنعمنا على الانسان أعرض»504
و گاهى اعراض از پیامبر خدا. «هو نبأ عظیم . أنتم عنه معرضون»505
502) طه، 124.
پیامها
اعراض و ناسپاسى، قهر الهى را بدنبال دارد. «فاعرضوا فارسلنا»شكر نعمت نعمتت افزون كند
كفر نعمت از كفت بیرون كند
سیل، زلزله، طوفان و رعد و برق، تصادفى نیست. «ارسلنا... سیل العرم»
طبیعت، مأمور قهر الهى مىشود. «سیل العرم»
نعمتها، گاهى اضافه مىشود، «فى كلّ سنبلة مأة حبّه»506
گاهى كم مىشود، «نقص من الاموال و الانفس و الثمرات»507
وگاهى تبدیل مىشود. «بدّلناهم...»
506) بقره، 261.
507) همان، 155.