قَالُوٓاْ إِنَّا تَطَيَّرۡنَا بِكُمۡ لَئِن لَّمۡ تَنتَهُواْ لَنَرۡجُمَنَّكُمۡ وَلَيَمَسَّنَّكُم مِّنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ
18
قَالُواْ طَـٰٓئِرُكُم مَّعَكُمۡ أَئِن ذُكِّرۡتُمۚ بَلۡ أَنتُمۡ قَوۡمٌ مُّسۡرِفُونَ
19
تفسیر نور
(كفّار به انبیا) گفتند: ما (حضور) شما را به فال بد گرفتهایم (وجود شما شوم است و مایهى بدبختى ما) و اگر از حرفتان دست بر ندارید قطعاً شما را طرد خواهیم كرد و از طرف ما عذاب دردناكى به شما خواهد رسید.
(انبیا در پاسخ) گفتند: شومى شما از خود شماست، آیا اگر پند داده شدید (باید فال بد بزنید)؟ بلكه شما قومى اسرافكارید.
نکتهها
فال بد یكى از خرافاتى است كه در قدیم بوده و امروزه نیز در شرق و غرب هست و هر منطقه و قومى به چیزى فال بد مىزنند. اسلام آن را شرك دانسته و با جمله «الطیرة شرك»603 بر آن خط بطلان كشیده و كفّارهى آن را توكّل بر خداوند دانسته است. «كفّارة الطیرة التوكّل»604فال بد آثار شومى دارد، از جمله: سوء ظن به افراد، ركود در كارها، تلقین شكست و احساس حقّارت. بدترین آن، فال بد به مقدّسات و اولیاى الهى است.
603) بحار، ج55، ص322.
604) كافى، ج8، ص198.
پیامها
در برابر هر سخن انحرافى باید پاسخى روشن عرضه داشت. «قالوا انّا تطیّرنا بكم، قالوا طائركم معكم» تكذیب «فكذّبوهما»، تحقیر «تطیّرنا بكم» و تهدید «لنرجمنّكم» از حربههاى كفّار است.
فالگیرى و فال زدن، از آداب و رسوم جاهلى است. «تطیّرنا بكم»
كسى كه منطق ندارد به خرافات متوسّل مىشود. «تطیّرنا بكم»
انحراف فكرى مقدّمهى انحراف عملى است. «تطیّرنا بكم... لنرجمنّكم»
كفر، مایه سنگدلى و جسارت به انبیا است. «لنرجمنّكم»
كفّار كه در برابر منطق و روش پیامبران منطقى ندارند، پس از تكذیب، دست به تهدید مىزنند. «لنرجمنّكم و...»
كار انبیا، غفلت زدایى و توجّه دادن مردم به فطرت سالم است. «ذكّرتم»
یكى از جلوههاى اسراف، سركشى و طغیان است. «بل انتم قوم مسرفون»
ریشهى بدبختىها طغیان و اسراف است، نه ایمان به خدا و پیامبران. «بل انتم قوم مسرفون»