لِّيُنذِرَ مَن كَانَ حَيًّا وَيَحِقَّ ٱلۡقَوۡلُ عَلَى ٱلۡكَـٰفِرِينَ
70
تفسیر نور
(این قرآن براى آن است كه) تا هر كس زنده (دل) است، هشدارش دهد و (حجّت را بر كافران تمام كند) و گفتار خدا درباره آنان محقّق گردد.
نکتهها
حیات چند نوع است:1. حیات نباتى. «یحیى الارض بعد موتها»621 خداوند زمین را (با رویاندن گیاهان) زنده مىكند.
2. حیات حیوانى. «كنتم امواتا فاحیاكم»622 شما مرده بودید پس او شما را زنده كرد.
3. حیات فكرى. «دعاكم لما یحییكم»623 پیامبر شما را به چیزى دعوت مىكند كه (دلهاى مرده) شما را زنده مىكند.
4. حیات اجتماعى. «و لكم فى القصاص حیاة»624 حیات (سیاسى و اجتماعى شما كه در سایه امنیّت بدست مىآید) در قصاص و انتقام به حقّ است.
5. حیات قلبى و روحى. «لیُنذر مَن كان حیّا» (آیه مورد بحث) قرآن افرادى را كه داراى دلهاى زنده و روحهاى پاك و آمادهاند هشدار مىدهد.
آرى، مؤمنان انسانهاى زنده دل و برخوردار از حیات واقعى و معقول و كافران همچون مردگان محروم از حیات واقعى هستند.
بر اساس روایات، منظور از «حیّاً» انسان عاقل است.625
مسئله قهر حتمى خداوند بر كافران كه در این آیه با جمله «یحقّ القول على الكافرین» آمده، در سورهى زمر آیهى 71 نیز مطرح است: «و لكن حقّت كلمة العذاب على الكافرین»
هشدارهاى قرآن از سرچشمه علم الهى است. هشدارهاى قرآن متنوّع، معروف و حكیمانه است. هشدارهاى قرآن همراه با بشارت و شیوههاى ابتكارى است. هشدارهاى قرآن همراه با نمونههاى عینى در زمین و زمان است.
انذار دهنده در این آیه، «لینذر» هم مىتواند قرآن باشد، هم مىتواند پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله باشد كه در آیه قبل مطرح بود.
621) روم، 19.
625) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
هشدارهاى قرآن، مایهى تذكّر و تنبّه است. «اِن هو الاّ ذكر... لینذر» نشانهى زنده دلى، پذیرش هشدارهاى قرآن است. «لینذر من كان حیّا»
هدایت پذیرى از قرآن، در انحصار قوم و نژاد خاصّى نیست. «لینذر مَن كان حیّاً»
هدف از وحى و بعثت انبیا بیدارى و هوشیارى زنده دلان و اتمام حجت با مرده دلان است. «و یحقّ القول على الكافرین»
در سنگدلان حتّى كلام خداوند اثر ندارد. «مَن كان حیّاً»
كفّار و كسانى كه حقّ را نپذیرند مردگانى بیش نیستند. (در برابر «مَن كان حیّاً»، «الكافرین» آمده است.
وعده قهر الهى براى كافران، كلام قطعى خداست. «یحقّ القول على الكافرین»