طَلۡعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَـٰطِينِ
65
فَإِنَّهُمۡ لَـَٔاكِلُونَ مِنۡهَا فَمَالِـُٔونَ مِنۡهَا ٱلۡبُطُونَ
66
ثُمَّ إِنَّ لَهُمۡ عَلَيۡهَا لَشَوۡبًا مِّنۡ حَمِيمٍ
67
ثُمَّ إِنَّ مَرۡجِعَهُمۡ لَإِلَى ٱلۡجَحِيمِ
68
تفسیر نور
خوشهها و شكوفهى آن مانند سرهاى شیاطین است.
پس دوزخیان از آن مىخورند و شكمها را از آن پر مىكنند.
سپس بر روى آن (غذا) مخلوطى از آب جوشان و سوزنده براى آنان خواهد بود.
پس بازگشت آنان به سوى دوزخ است.
نکتهها
كلمهى «طلع» به معناى شكوفهى خرماست، گویى هنگام طلوع میوه است. كلمهى «شوب» به معناى مخلوط و آمیخته است. به نوشیدنى بعد از غذا از آن جهت كه در معده با غذا مخلوط مىشود، شوب مىگویند.چون «شیطان» در فرهنگ مسلمانان به موجودى زشت و بد ذات و خبیث گفته مىشود، در این آیه مىفرماید: شكوفههاى درخت زقوم كه باید زیبا و دلربا باشد، گویا سرهاى شیطان است، همان گونه كه در فرهنگ مردم فرشته مظهر خوبى و كرامت است تا آن جا كه زنان مصر در ستایش یوسف گفتند: «ان هذا الا مَلك كریم»11
11) یوسف، 31.
پیامها
دوزخیان نیز همچون بهشتیان، خوردنى و آشامیدنى دارند، امّا نه تنها لذیذ و دلپسند نیست بلكه بد شكل و بد مزه و آزار دهنده است. «كانه رؤوس الشیاطین... لشوباً من حمیم» براى دورى از غذاهاى دوزخى نه راه فرارى است و نه راه طفره. «اكلون... مالئون»
دوزخیان به قدرى گرسنه هستند كه از بدترین غذا شكم خود را پر مىكند. «فمالئون منها البطون»
عذابهاى قیامت مقطعى نیست، بلكه دوزخ قرارگاه ابدى است. «ثمّ انّ مرجعهم لالى الجحیم» (شاید دوزخیان را براى خوراندن و نوشاندن زقّوم و حَمیم به جایى مىبرند و دوباره آنها را به محلّ اول برمىگردانند.)