وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا مَن شَآءَ ٱللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخۡرَىٰ فَإِذَا هُمۡ قِيَامٌ يَنظُرُونَ
68
تفسیر نور
و در صور دمیده شود، پس هر كه در آسمانها و هر كه در زمین است، بىهوش شده (و مىمیرد،) مگر آن كه را خدا بخواهد؛ سپس بار دیگر در آن دمیده شود، پس ناگاه آنان (زنده شده،) به پا خیزند و (به اطراف) نظر مىكنند.
نکتهها
طبق صریح این آیه، پایان عمر دنیا و آغاز رستاخیز، از طریق نفخه است. این نفخه گاهى به صورت دمیده شدن در صور و شیپور: «نُقِر فى النّاقور»70 و گاهى با تعبیر «القارعة»71 به معناى كوبنده وگاهى با تعبیر «الصّاخة»72 به معناى صداى هولانگیز و گاهى با تعبیر «صیحة»73 آمده است.به هم ریختن نظام هستى ونابودى طبیعت از طریق ایجاد صداى وحشتناك، براى كسانى كه در جبهه صداى موج انفجار یا شكستهشدن دیوار صوتى را شنیدهاند باور كردنى است.
روایات، مسئول دمیدن در صور را فرشتهاى به نام اسرافیل دانستهاند.74
تمام انسانها به هنگام نفخهى صور مىمیرند، پس مراد از استثنا در جملهى «الاّ مَن شاء اللّه» بیان قدرت الهى است. یعنى دست خداوند بسته نیست و در آن زمان كه همه مىمیرند اگر خدا بخواهد، افرادى را زنده نگاه مىدارد. چنانكه در بعضى روایات نام جبرئیل و اسرافیل و میكائیل یا شهدا به عنوان كسانى كه زنده مىمانند آمده است.75
70) مدّثر، 8 .
73) یس ، 53 .
74) تفسیر نورالثقلین.
75) تفاسیر المیزان، نورالثقلین و درالمنثور.
پیامها
مرگ و رستاخیز همهى انسانها، براى خداوند آسان و همچون دمیدن در شیپور است. «نُفخ - صَعق» وقوع قیامت را قطعى بدانید. (با آنكه قیامت در آینده واقع مىشود، امّا افعال مربوط به آن، به صورت ماضى به كار رفته كه نشانهى قطعیّت آن است.) «نفخ - صعق - ینفخ»
رستاخیز، تنها مربوط به انسانها و ساكنان زمین نیست. «مَن فى السموات و مَن فى الارض»
میان نفخهى اول و دوم قیامت، زمانى طولانى است. «نفخ... ثُمّ نفخ»
رستاخیز، ناگهانى و دفعى است. «فاذا هم» نشانهى ناگهانى بودن است.