۞ أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ كَانُواْ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُواْ هُمۡ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةً وَءَاثَارًا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُ بِذُنُوبِهِمۡ وَمَا كَانَ لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن وَاقٍ
21
سیر و سفر و گردشگرى باید هدفدار باشد. «او لم یسیروا - فینظروا» تجربه و علم، به سیر و سفر نیاز دارد. «یسیروا - فینظروا»
از منابع شناخت و معرفت، تاریخ است. «اولم یسیروا...»
دلیل مخالفت كفّار با پیامبر اسلام فریفتگى آنان نسبت به قدرت خویش بوده است. لذا قرآن مىفرماید: ما مقتدرتر از شما را نابود كردیم. «اشدّ منهم قوةً»
حفظ آثار باستانى، براى عبرت آیندگان لازم است. «فینظروا - آثاراً فى الارض»
از تاریخ عبرت بگیریم. «كیف كان عاقبة الذّین...»
امروز را نبینیم، عاقبت را ببینیم. «عاقبةُ ...»
به قدرت و آثار خود نبالیم. «كانوا هم اشدّ منهم قوّةً و آثاراً»
قدرتهاى طاغوتى، مانع قهر الهى نیست. «اشدّ منهم قوّة... فاخذهم اللّه»
قدرت و امكانات ملاك رستگارى نیست. «اشدّ قوّةً... فاخذهم اللّه»
گناه، عامل قهر الهى است. «اخذهم اللّه بذنوبهم» (زوال تمدنها و سقوط ملّتها، كیفر گناه و كفر آنان است)
با آمدن قهر الهى، هیچ گونه دفاعى از هیچ منبعى مؤثّر نیست. «مِن واق»