هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٍ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلًا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡ ثُمَّ لِتَكُونُواْ شُيُوخًاۚ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ مِن قَبۡلُ وَلِتَبۡلُغُوٓاْ أَجَلًا مُّسَمًّى وَلَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
67
آفرینش انسان از خاك، به دو صورت معنا شده است:
الف) انسانِ اولى از خاك آفریده شده است.
ب) انسانهاى موجود از نطفه و نطفه از غذا و غذا از مواد غذایى خاك ریشه مىگیرند.
در آیات قبل به دعا و معرفت و اخلاص و شكر و تسلیم اشاره شده است. این آیه به منزلهى زمینه سازى براى رسیدن به آن مراحل است.
آغاز خلقت بشر از خاك است نه حیوانات تكامل یافته. «خلقكم من تراب» قدرت الهى از خاك بى جان، انسان جاندار مىسازد. «خلقكم من تراب»
قدرت الهى، از خاك، انسان متفكر مىسازد. «من تراب - تعقلون»
مراحل خلقت به صورت تدریجى صورت مىگیرد. «ثمّ...ثمّ...ثمّ»
آفرینش انسان از خاك و نطفه به دست خداست، امّا این ما هستیم كه باید با تلاش، خود را به جایى برسانیم. «ثمّ لتبلغوا»
زندگى انسان مراحل تكامل را طى مىكند. «تراب - طفلاً - شیوخاً - یتوفّى»
گرفتن جان به دست خداست. «یتوفّى»
مرگ نابودى نیست؛ گرفتن روح از جسم است. «یتوفّى»
تكامل انسان، محدودیّت ندارد. (با توجّه به این كه مقدار رشد در آیه معیّن نشده، هركس مىتواند به مراحلى از قدرت وشدّت برسد.) «لتبلغوا اشدّكم»
میزان عمر هر كس از قبل تعیین شده است. «اجلاً مسمّى»
بهترین بستر تعقّل، آفرینش خود انسان است. «من تراب ثمّ من نطفة... لعلّكم تعقلون»