سوره احقاف - آیه 20 جزء 26 - صفحه 504

    وَيَوۡمَ يُعۡرَضُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَلَى ٱلنَّارِ أَذۡهَبۡتُمۡ طَيِّبَـٰتِكُمۡ فِي حَيَاتِكُمُ ٱلدُّنۡيَا وَٱسۡتَمۡتَعۡتُم بِهَا فَٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَوۡنَ عَذَابَ ٱلۡهُونِ بِمَا كُنتُمۡ تَسۡتَكۡبِرُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَبِمَا كُنتُمۡ تَفۡسُقُونَ

    20

تفسیر نور
و (یاد كن) روزى كه كافران بر آتش عرضه شوند. (به آنان گفته شود:) شما در زندگى دنیا، نعمت‌هاى دل پسندتان را تلف كردید و از آنها كامیاب شدید (و براى امروزتان چیزى ذخیره نكردید،) پس امروز به خاطر استكبار ناحقى كه در زمین داشتید و پیوسته مرتكب گناه مى‌شدید، به عذاب خوار كننده كیفر داده مى‌شوید.

نکته‌ها
از دست دادن امكانات و نعمت‌ها و حسرت خوردن بر آنها، از لحظه مرگ آغاز مى‌شود. حضرت على‌علیه السلام درباره چگونگى جان دادن مى‌فرماید: انسان در آخرین لحظات زندگى فكر مى‌كند كه با عمرش چه كرده و چگونه روزگار گذرانیده است. «یفكّر فیم افنى عمره و فیم اذهب دهره»65

در قرآن، آیاتى این حالت را ترسیم مى‌كند و مى‌فرماید: انسان به هنگام مرگ مى‌گوید: «ما اغنى عنّى مالیه . هلك عنّى سلطانیه»66 ثروتم براى من مفید واقع نشد، توان و قدرتم از دست رفت.

در این آیه نیز به انسان‌ها گفته مى‌شود: طیّبات را از دست دادید و ذخیره‌اى نكردید.

در قیامت، گاهى مجرمان بر دوزخ عرضه مى‌شوند، «یعرض الّذین كفروا على النّار» و گاهى دوزخ را بر آنان عرضه مى‌كنند. «و عرضنا جهنم یومئذ للكافرین»67 و در مرحله‌اى دیگر مجرمان را در آن پرتاب مى‌كنند. «خذوه فغلّوه ثمّ الجحیم صلّوه»68


65) نهج‌البلاغه، خطبه 109.

66) حاقّه، 28 - 29.

67) كهف، 100.

68) حاقّه، 30 - 31.

پیام‌ها
در قیامت انواع شكنجه‌هاى جسمى و روحى و روانى براى مجرمان است. «یعرض الّذین كفروا على النار أذهبتم» (عذاب مجرمان، همراه با توبیخ و سرزنش و تحقیر آنان است.)

استفاده از نعمت‌ها و طیّبات براى انسان حلال است، «اُحلّ لكم الطیّبات»69 لیكن مصرف آنها در راه هوس‌ها، خسارت است. «اذهبتم طیّباتكم»

كیفر تكبّر در دنیا، خوارى و ذلّت در قیامت است. «عذاب الهون بما كنتم تستكبرون»

گردنكشى و استكبار، مقدّمه فسق و خروج از مدار حق است. «تستكبرون... تفسقون»

تكبّر درونى، سبب عملكرد بد بیرونى است. «تستكبرون... تفسقون


69) مائده، 4.