۞ وَٱذۡكُرۡ أَخَا عَادٍ إِذۡ أَنذَرَ قَوۡمَهُۥ بِٱلۡأَحۡقَافِ وَقَدۡ خَلَتِ ٱلنُّذُرُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦٓ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَ إِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٍ
21
تفسیر نور
و سرگذشت برادر قوم عاد (حضرت هود) را یاد كن، آنگاه كه قومش را در منطقه احقاف هشدار داد. در حالى كه پیش از او و پس از او هشدار دهندگانى آمده بودند. (او به مردم گفت:) جز خدا را نپرستید كه من از عذاب روز بزرگ بر شما مىترسم.
نکتهها
«احقاف» از «حقف» به معناى شن روان، نام منطقهاى شنزار و رملخیز در جنوب عربستان بین یمن، عمان و عدن است كه محل سكونت قوم عاد بوده است.70تعبیر به برادر كه در مورد پیامبرانى همچون صالح و شعیب و هود آمده است.71 حضرت هود «اخا عاد»، یا به خاطر وابستگى فامیلى این پیامبران با قوم خود بوده و یا به خاطر انگیزه و سوز برادرانه پیامبران براى هدایت مردم است.
در تفسیر نورالثقلین مىخوانیم: در زمان معتصم عباسى، براى دسترسى به آب، چاهى را در منطقه بطائنیه عراق حفر كردند. با آنكه چاه عمیقى كندند امّا به آب نرسید و آن را رها كردند. در زمان متوكل باز به حفر چاه پرداختند تا به تخته سنگى سخت رسیدند. هنگامى كه آن را شكستند، ناگهان باد سردى وزید و عدهاى را هلاك كرد. این حادثه عجیب را از امام هادىعلیه السلام سؤال كردند، آن حضرت فرمود: آنجا سرزمین احقاف و قوم مشرك هود بوده كه با وزیدن باد سردى به هلاكت رسیدند.
70) التحقیق فى كلمات القرآن.
پیامها
آشنایى با تاریخ گذشتگان و یادآورى حوادث مهم تاریخى، مایهى درس و عبرت است. «واذكر...» انبیا با مردم برخورد برادرانه داشتند. «اخا عاد»
در بیان تاریخ، مقدّمات بیهوده را حذف و راز و رمز حركتها و رشدها و سقوطها را مطرح كنیم. «و اذكر... اذ انذر...»
شیوه انبیا در برابر منحرفان، هشدار است. «اذ انذر»
اولین مخاطب انبیا، اطرافیان و قوم خودشان بودند. «قومه»
شرایط سخت جغرافیایى و محیطى، مانع كار انبیا نبوده است. «بالاحقاف»
از سنّتهاى خداوند، فرستادن پیامبران متعدّد بوده است. «خلت النذر من بین یدیه و من خلفه»
سرلوحهى كار انبیا، دعوت به یكتاپرستى است. «الاّ تعبدوا الاّ اللّه»
بهترین راه دعوت، تذكر به پیامد اعمال و آیندهنگرى است. «انى اخاف علیكم عذاب یوم عظیم»