ءَأَشۡفَقۡتُمۡ أَن تُقَدِّمُواْ بَيۡنَ يَدَيۡ نَجۡوَىٰكُمۡ صَدَقَـٰتٍۚ فَإِذۡ لَمۡ تَفۡعَلُواْ وَتَابَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥۚ وَٱللَّهُ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ
13
تفسیر نور
آیا نگران شدید از اینكه قبل از نجوایتان صدقه دهید؟ پس اكنون كه صدقه ندادید و خدا هم لطف خود را بر شما بازگرداند، نماز به پا دارید و زكات بپردازید و خدا و رسولش را اطاعت نمایید و خداوند به آنچه انجام مىدهید، آگاه است.
نکتهها
«اشفاق» به معنى دلهره و دلنگرانى به خاطر از دست دادن چیزى است.28این آیه نشان مىدهد كه پرداخت صدقه، پیش از گفتگوى خصوصى با پیامبر، از ابتدا فرمانى آزمایشى بود تا مؤمنان صادق و عاشق، از دیگران بازشناخته شوند. نه آنكه چون خداوند دید مردم عمل نمىكنند، عقب نشینى كرد.
در این آیه، برخى اصحاب پیامبر كه به خاطر ترس از بذل مال، به هر اندازه كه باشد گفتگو با رسول اللّهصلى الله علیه وآله را ترك كردند، مورد عتاب الهى قرار گرفتهاند.
28) تفسیر المیزان.
پیامها
با آنكه نجوا با پیامبر، امرى واجب یا مستحب نبود، ولى چون بخل ورزیدند، مورد توبیخ قرار گرفتند. «ءاشفقتم» همه اصحاب پیامبر اكرم مطیع او نبودند. «فاذ لم تفعلوا» (آنان به فرمان صریح «قدّموا بین یدى نجواكم صدقة» عمل نكردند).
اگر مستحبّات را انجام نمىدهید، حدّاقل در انجام واجبات كوتاهى نكنید. خداوند به كسانى كه حاضر به پرداخت صدقه نشدند، مىفرماید: زكات بدهید. «ءاشفقتم ان تقدموا... صدقات... اتوا الزكاة»
توبیخ باید همراه با راه جبران باشد. «ءاشفقتم... تاب اللّه علیكم فأقیموا الصّلاة...»
از كسانى كه نافرمانى مىكنند مأیوس نشوید و با آنان برخورد عادلانه داشته باشید. خداوند از كسانى اطاعت مىخواهد كه در مورد فرمانى دیگر اطاعت نكردند. «لم تفعلوا... أطیعوا اللّه»
اهتمام به نماز و زكات، مصالح فوت شده را جبران كنید. «لم تفعلوا... فاقیموا الصّلاة و آتواالزكاة»
دین، یك رابطه فردى و شخصى با خدا نیست، رسیدگى به فقرا و اطاعت از فرمانهاى حكومتى پیامبر نیز از احكام دینى است. «فاقیموا الصّلاة و آتوا الزكاة و اطیعوا اللّه و رسوله»
در چگونگى عمل خود دقّت كنیم كه خداوند به همه اعمال آگاه است. «واللّه خبیر بما تعملون»