قُلۡ أَغَيۡرَ ٱللَّهِ أَبۡغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيۡءٍۚ وَلَا تَكۡسِبُ كُلُّ نَفۡسٍ إِلَّا عَلَيۡهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرۡجِعُكُمۡ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ
164
تفسیر نور
بگو: آیا جز خداوند یكتا پروردگارى بجویم؟ در حالى كه او پروردگار هر چیز است و هیچ كس (كار بدى) جز به زیان خویش نمىكند و هیچ كس بار (گناه) دیگرى را بر دوش نمىكشد، بازگشت شما به سوى پروردگارتان است كه شما را به آنچه در آن اختلاف مىكردید، آگاه مىكند.
نکتهها
موضوع عدل الهى در كیفر و اینكه هیچ كس گناه دیگرى را به دوش نمىكشد، نه تنها در اسلام، بلكه به تصریح قرآن، در صُحُف ابراهیم وموسىعلیهما السلام نیز آمده است. «ام لمیُنبّأ بما فى صُحُف موسى . وابراهیم الّذى وَفّى . ألاّ تَزِرُ وازِرة وِزرَ اُخرى» 533سؤال: اگر كسى گناه دیگران را بر دوش نمىكشد، پس آنچه در قرآن آمده است كه رهبران گمراه و منحرف، گناهان پیروان را هم به عهده مىگیرند چیست؟ «لیحملوا أوزارهم كاملة یوم القیامة و من أوزار الّذین یضلّونهم بغیر علم» 534
پاسخ: این امر بىدلیل نیست، زیرا سرانِ گمراهى، سبب انحراف دیگران شدهاند و در واقع، گناهِ «گمراه كردن» و اضلال را به دوش مىگیرند.
زن حاملهاى كه مرتكب زنا شده بود را براى مجازات نزد عمر آوردند و او دستور سنگسار داد. حضرت علىعلیه السلام فرمود: گناه طفل در رحم مادر چیست؟ سپس این آیه را تلاوت فرمود: «لاتزر وازرة وزر اُخرى» 535
533) نجم، 37 تا 38.
535) بحار، ج76، ص49.
پیامها
در برخورد با منكران و مشركان، موضع بر حقّ خود را قاطعانه اعلام كنیم. «قل أغیر اللَّه» وجدان بیدار، بهترین پاسخ دهنده به سؤالات درونى است. «أغیر اللَّه أبغى»
چون خداوند، یگانه پروردگار همهى هستى است، پروردگار من هم هست. «و هو ربّ كلّ شىء»
كفر و شرك و نیكى و فساد مردم، ضررى به خدا نمىزند، بلكه دامنگیر خودشان مىشود. «لا تكسب كلّ نفس الاّ علیها»
در پیشگاه خداوند مسئولیّت عمل هر كس، بر عهدهى خود اوست. «لا تزر وازرة وزر اُخرى»
برپایى قیامت و بازخواست انسان، پرتویى از ربوبیّت خداوند است. «ثمّ الى ربّكم مرجعكم»
دنیا نیز پایانى دارد، «ثمّ الى ربّكم مرجعكم» و سرانجام به حقّانیت آنچه لجوجانه با آن مخالفت كردهایم، آگاه خواهیم شد. «فینبّئكم بما كنتم فیه تختلفون»