وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَكُمۡ خَلَـٰٓئِفَ ٱلۡأَرۡضِ وَرَفَعَ بَعۡضَكُمۡ فَوۡقَ بَعۡضٍ دَرَجَـٰتٍ لِّيَبۡلُوَكُمۡ فِي مَآ ءَاتَىٰكُمۡ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ ٱلۡعِقَابِ وَإِنَّهُۥ لَغَفُورٌ رَّحِيمُۢ
165
تفسیر نور
و اوست كه شما را جانشینان (یكدیگر در) زمین قرار داد و درجات بعضى از شما را بر بعضى دیگر برترى داد تا شما را در آنچه به شما داده، بیازماید. همانا پروردگارت زود كیفر است والبتّه او حتماً آمرزنده و مهربان است.
نکتهها
سورهى انعام با حمد الهى آغاز شد «الحمد للّه الّذى خلق...»و با رحمت الهى پایان مىپذیرد. «انّه لغفور رحیم»منظور از «خلائف الارض»، یا جانشیان خدا در زمین هستند و یا جانشینى انسان امروز از امّتهاى پیشین.
پیامها
انسان، خلیفهى خدا و امیر زمین است، نه اسیر هستى. «و هو الّذى جعلكم خلائف الارض» تفاوتهاى مردم و آزمایشات الهى، حكیمانه و در مسیر رشد و تربیت انسان است و از ربوبیّت خداوند سرچشمه مىگیرد. «و هو ربّ كلّ شىء... رفع بعضكم فوق بعض...»
تفاوت و برترى بعضى در دادههاى خداوند، ملاك برترى نیست، وسیلهى آزمایش است. «لیبلوكم فى ما آتاكم»
آنچه را در اختیار داریم، از خدا بدانیم. «فى ما آتاكم»
معیار و مقدار آزمایش هر كس، به میزان دادهها و امكانات اوست. «لیبلوكم فى ما آتاكم»
پس از آزمایش، خداوند نسبت به مردودین «سریع العقاب» است و نسبت به قبول شدگان «غفور رحیم».
بیم و امید باید در كنار هم باشد. «سریع العقاب... لغفور رحیم»
«الحمد للّه ربّ العالمین»