ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَلَمۡ يَلۡبِسُوٓاْ إِيمَـٰنَهُم بِظُلۡمٍ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلۡأَمۡنُ وَهُم مُّهۡتَدُونَ
82
وَتِلۡكَ حُجَّتُنَآ ءَاتَيۡنَـٰهَآ إِبۡرَٰهِيمَ عَلَىٰ قَوۡمِهِۦۚ نَرۡفَعُ دَرَجَـٰتٍ مَّن نَّشَآءُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ
83
تفسیر نور
كسانى كه ایمان آورده و ایمانشان را به ستم و شرك نیالودند، آنانند كه برایشان ایمنى (از عذاب) است و آنان هدایت یافتگانند.
این (نوع استدلال) حجّت ماست كه در برابر قومش به ابراهیم دادیم، هر كس را كه بخواهیم (و شایسته بدانیم) به درجاتى بالا مىبریم. همانا پروردگارت حكیم و داناست (و بر اساس علم و حكمت مقام انسانها را بالا مىبرد).
نکتهها
آیات قبل دربارهى توحید و شرك بود و این آیات به منزلهى جمعبندى آیات گذشته است، چنانكه امام علیه السلام فرمود: مراد از ظلم در این آیه شرك است. 406در بعضى روایات مراد از ظلم را شك و تردید گرفتهاند. 407 البتّه شك گاهى غیر اختیارى و مقدّمهى تحقیق است، ولى گاهى جنبه بهانه و تشكیك دارد كه این نوع دوّم، ظلم است. 408
امام باقر علیه السلام فرمود: این آیه درباره حضرت على علیه السلام نازل شد كه لحظهاى در طول زندگى به سراغ شرك نرفت. 409
كلمهى «لبس» به معناى پوشاندن است. بنابراین ایمان چون فطرى است، نابود شدنى نیست بلكه غبارهایى آن را مىپوشاند.
406) تفسیر نورالثقلین.
407) تفسیر نورالثقلین ؛ كافى، ج2، ص399.
408) تفسیر راهنما.
409) بحار، ج23، ص367.
پیامها
آفت ایمان، ظلم و شرك و به سراغ رهبران غیر الهى رفتن است. «آمنوا و لمیلبسوا ایمانهم بظلم» حفظ ایمان، مهمتر از خود ایمان است. «لمیلبسوا ایمانهم بظلم اولئك لهم الامن»
امنیّت و هدایت واقعى، در سایهى ایمان و عدالت است. «آمنوا... لهم الأمن و هم مهتدون» (نه مؤمنانِ ظالم، هدایت یافتهاند و نه عدالتخواهان بىایمان)
تا ایمان خالص نباشد، دلهره است. «و لم یلبسوا...بظلم...لهم الأمن»
علم و حكمت دو شرط لازم براى تدبیر و مدیریّت است. «اِنّ ربّك حكیم علیم» (با توجّه به اینكه كلمه «ربّ» در لغت به معناى مدیر و مربّى آمده است)
موحّدى كه با برهان و دلیل در برابر انحرافهاى جامعه بایستد، داراى درجاتى است. «درجات»
درجات الهى، حكیمانه به افراد داده مىشود. «نرفع درجات ... حكیم»