أَلَمۡ يَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ هُوَ يَقۡبَلُ ٱلتَّوۡبَةَ عَنۡ عِبَادِهِۦ وَيَأۡخُذُ ٱلصَّدَقَـٰتِ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
104
تفسیر نور
آیا ندانستند كه تنها خداوند از بندگانش توبه را مىپذیرد و صدقات را مىگیرد و اینكه خداوند، بسیار توبهپذیر و مهربان است.
نکتهها
برخى از آنان كه در جنگ تبوك شركت نكردند، نزد پیامبر آمده و درخواست مىكردند كه توبهى آنان را بپذیرد. این آیه مىفرماید: توبهپذیر خداست، نه دیگرى، و صدقات و زكاتى كه به پیامبر و امام داده مىشود، در حقیقت گیرندهاش خداوند است.چون پیامبر به فرمان خدا زكات مىگیرد، در حقیقت خدا زكات گیرنده است. نظیر آیهى بیعت: «انّ الذین یبایعونك انّما یبایعون اللَّه» 150 هر كس با تو اى پیامبر بیعت كند، گویا با خدا بیعت كردهاست.
امام صادقعلیه السلام فرمود: صدقه در دست فقیر قرار نمىگیرد، مگر آنكه در دست خدا قرار گیرد. آنگاه این آیه را تلاوت فرمود. 151
از امام صادقعلیه السلام سؤال شد كه آیا گرفتن زكات مخصوص پیامبر است یا بعد از آن حضرت نیز ادامه دارد؟ حضرت فرمودند: آرى، ادامه دارد. 152
150) فتح، 10.
151) تفسیر برهان.
152) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
پیامبر خدا نیز حقّ توبهپذیرى ندارد، تا چه رسد به كشیشها و مقامات كلیسا. این مقام، خاصّ خداست. «هو یقبلالتوبة» پرداخت زكات، لازمهى توبهى واقعى است. «یقبل التوبة... ویأخذالصدقات»
انقلاب درونى، مقدّم بر كمكهاى مادّى است. «یقبل التوبة...یأخذالصدقات»
توبه تنها پشیمانى نیست، به دنبال آن اصلاح و عمل لازم است. «یقبل التوبه، یأخذ الصدقات»
چون گیرندهى صدقات خداست، پس با دلگرمى بدهیم و بهترین جنس را با بهترین شیوه بپردازیم. «انّ اللّه... یأخذ الصدقات»
زكات، مالیاتى اسلامى است كه از قداست برخوردار است، زیرا گیرندهى آن خداوند است. «یأخذ الصدقات»