مَا كَانَ لِلۡمُشۡرِكِينَ أَن يَعۡمُرُواْ مَسَـٰجِدَ ٱللَّهِ شَـٰهِدِينَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِم بِٱلۡكُفۡرِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَـٰلُهُمۡ وَفِي ٱلنَّارِ هُمۡ خَـٰلِدُونَ
17
تفسیر نور
مشركان حقّ ندارند مساجد خدا را با آنكه به صراحت بر كفر خویش گواهى مىدهند، تعمیر كنند. آنان كارهایشان (به خاطر بىایمانى) تباه شده است و در آتش، جاودان خواهند بود.
نکتهها
گرچه شأن نزول آیه دربارهى تعمیر مسجدالحرام است، ولى حكم آن براى همهى مساجد است و به همین جهت كلمهى «مساجد» به كار رفته است، نه «مسجدالحرام».تولیت مسجدالحرام و تعمیر و رسیدگى به آن، در صدر اسلام تا قبل از فتح مكّه، در دست مشركان بوده است.
یكى از موارد اعلام شده در برائت، توسّط حضرت علىعلیه السلام، این بود كه مشركان حق تعمیر مسجد الحرام را ندارند، بلكه حقّ ورود به آنجا را هم ندارند. (در آیهى 27 مىآید)
پیامها
در بناى مساجد و بنیادهاى دینى و فرهنگى مسلمانان، كفّار و مشركیندخالت ندارند. «ما كان للمشركین» در ساخت و ادارهى مراكز و نهادهاى مقدّس، پول نااهلان را نگیرید، تادخالت وافتخار و توقّع نداشته باشند. «ما كان للمشركین»
عمل به تنهایى مهم نیست، نیّت نقش اصلى را دارد.«ماكان للمشركین أنیعمروا»
نه هر درآمدى مشروع است و نه هر مشاركتى ارزشمند. مبادا به عشقِ آبادانى مساجد، كفّار در امور دینى نفوذ كنند. «أن یعمروا مساجد اللَّه»
كسانى كه تظاهر به بىدینى مىكنند، حقّ دخالت در امور مذهبى را ندارند. «شاهدین على انفسهم بالكفر»
مشرك همان كافر است. «مشركین... شاهدین على انفسهم بالكفر»
كفر، سبب نابودى و فساد و بىارزش شدن اعمال نیك كافران است. «بالكفر... حبطت اعمالهم»