يَحۡذَرُ ٱلۡمُنَـٰفِقُونَ أَن تُنَزَّلَ عَلَيۡهِمۡ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُم بِمَا فِي قُلُوبِهِمۡۚ قُلِ ٱسۡتَهۡزِءُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ مُخۡرِجٌ مَّا تَحۡذَرُونَ
64
تفسیر نور
منافقان بیم دارند كه سورهاى به زیان آنان نازل شود كه از آنچه در درونشان است، خبر دهد. بگو: (هرچه مىخواهید) مسخره كنید، قطعاً خداوند آنچه را كه (از آشكار شدنش) بیم دارید، آشكار خواهد كرد.
نکتهها
در شأن نزول آیه گفتهاند: گروهى از منافقان، تصمیم گرفتند شتر پیامبر را در بازگشت از جنگ تبوك در گردنهاى رَم دهند تا پیامبرصلى الله علیه وآله كشته شود. رسول خدا از تصمیم آنان از طریق وحى با خبر شد.در حالى كه عمّار و حُذیفه از جلو و پشت سر حضرت مراقب بودند، به گردنه رسیدند و منافقان حمله كردند. پیامبر آنان را شناخت و نامشان را به حُذیفه گفت. او پرسید: چرا فرمان قتلشان را نمىدهى؟ فرمود: نمىخواهم بگویند كه محمّدصلى الله علیه وآله چون به قدرت رسید، مسلمانان را كشت. 108
منافقان در غیاب پیامبر، از روى استهزا مىگفتند: او مىخواهد كاخهاى شام را تسخیر كند! این آیه نازل شد و آنان را تهدید به رسوایى كرد. 109
كلمهى «سوره»، یعنى مجموعهاى از آیات الهى. این كلمه براى 114 سورهى قرآن، اصطلاح شده است، و در همان صدر اسلام، براى همه شناخته شده بود.
108) تفاسیر المیزان، فىظلالالقرآن، مجمعالبیان، كبیرفخررازى و نمونه.
109) تفسیر مجمعالبیان.
پیامها
منافق، هر لحظه از افشا شدن چهرهاش نگران است. «یحذر المنافقون» منافقان مىدانستند كه خداوند بر كارشان آگاه است و پیامبر اسلام حقّ است و با خدا رابطه دارد، به همین دلیل نگران نزول سورهاى و افشا شدن خود بودند. «یحذر المنافقون...»
آیات قرآن بر اساس نیازها و به تدریج نازل مىشده است. «ان تنزّل سورة...»
استهزا، شیوهى منافقان است.«استهزؤوا» (شاید مراد از استهزا، نفاق باشد)
سنّت و وعدهى الهى در مورد منافقان، افشاگرى است، پس از نیشهاى آنان نگران نباشیم. «انّ اللَّه مخرجٌ»
ارادهى خداوند، بر تمایل منافقان غالب است. «یحذر... انّ اللَّه مخرج»
تهدید منافقان لازم است. «انّ اللَّه مخرج»