يُنَادُونَهُمۡ أَلَمۡ نَكُن مَّعَكُمۡ قَالُواْ بَلَىٰ وَلَـٰكِنَّكُمۡ فَتَنتُمۡ أَنفُسَكُمۡ وَتَرَبَّصۡتُمۡ وَٱرۡتَبۡتُمۡ وَغَرَّتۡكُمُ ٱلۡأَمَانِيُّ حَتَّىٰ جَآءَ أَمۡرُ ٱللَّهِ وَغَرَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ
14
تفسیر نور
منافقان، مؤمنان را ندا مىدهند كه مگر ما (در دنیا) با شما نبودیم، گویند: آرى ولى شما خود را به فتنه افكندید و در انتظار (حوادث سوء براى مؤمنان) بودید و (در دین حق) شك كردید و آرزوها(ى باطل) شما را فریفت تا آن كه فرمان خداوند(نسبت به هلاكت شما) فرارسید و (شیطانِ) فریبنده، شما را درباره خدا فریب داد.
نکتهها
«فتنتم انفسكم» یعنى خود را گرفتار فتنه نفاق ساختید. «تربّص» به معناى انتظار كشیدن است. «امانىّ» جمع «اُمنیّه» به معناى آرز و «غَرور» به معناى فریبنده، یكى از لقبهاى شیطان است.مؤمن، بدخواه كسى نیست. «لاتجعل فى قلوبنا غلاً للذین آمنوا»33 ولى منافق منتظر حادثه بد براى دیگران است. «تربّصتم»
مؤمن، اهل یقین است، ولى منافق غرق در تردید. «ارتبتم»
مؤمن، واقعبین است و منافق خیال پرداز. «غرّتكم الامانىّ»
مؤمن، همین كه با شیطان و وسوسه او روبرو شود، متذكّر مىشود. «اذا مسّهم طائف من الشّیطان تذكّروا»34 ولى منافق فریب مىخورد. «غرّكم باللّه الغَرور»
بر اساس آیات دیگر، منافقان، دین را عامل فریب مؤمنان مىپنداشتند و مىگفتند: «غرّ هؤلاء دینهم»35 یا مىگفتند: وعدههاى خدا و رسول وسیله فریب است، «ما وعدنا اللّه و رسوله الا غرورا»36 ولى این آیه پاسخ مىدهد كه شیطان و آرزوهاى طولانى، وسیله فریبند. «غرّتكم الامانى - غرّكم باللّه الغَرور»
33) حشر، 10.
پیامها
در قیامت، میان منافقان و مؤمنان گفتگوهاست. «ینادونهم»،(فعل مضارع نشان استمرار است) گفتگوى منافقان از پشت دیوار و همراه با ناله و استمداد است. «ینادونهم»
در قیامت، خاطرات دنیوى فراموش نمىشود. «أ لم نكن معكم»
همراهى فیزیكى و ظاهرى مهم نیست، همراهى فكرى و عملى لازم است. «ألم نكن معكم قالوا بلى»
خطر آنجاست كه انسان خود را فریب دهد و زشتها را با آنكه مىفهمد زشت است، زیبا ببیند. «فتنتم انفسكم»
آرزوهاى دور و دراز براى زندگى در دنیا، زمینهساز شك و تردید در مورد قیامت است. «و ارتبتم و غرّتكم الامانىّ»
چه بسا شیطان با وعده آمرزش و بخشش الهى، انسان را فریب داده و او را به رحمت خدا مغرور مىسازد. «غرّكم باللّه الغَرور»