الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَـٰتُ ٱلۡكِتَـٰبِ ٱلۡمُبِينِ
1
إِنَّآ أَنزَلۡنَـٰهُ قُرۡءَٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
2
تفسیر نور
الف لام را. آن است آیات كتاب روشنگر.
همانا ما آن را قرآنى عربى نازل كردیم، باشد كه بیاندیشید.
نکتهها
درباره حروف مقطّعه نظرات مختلفى بیان شده است، از جمله:
قرآن، این معجزه الهى از همین حروف الفبا تألیف یافته كه در اختیار همگان است.
نام سورهاى است كه با آن حروف آغاز شده است.
نوعى سوگند و قسم الهى است.
اسرار و رموزى بین خدا و پیامبر است.
امّا با توجّه به اینكه از میان 29 سورهاى كه با حروف مقطّعه آغاز شده، در بیست و چهار مورد پس از آن، سخن از قرآن و معجزه بودن آن است، شاید بهترین وجه، همان نظر اوّل باشد.
قرآن به هر زبانى كه نازل مىشد، دیگران باید با آن زبان آشنا مىشدند. امّا نزول قرآن به زبان عربى داراى مزایایى است، از جمله:
الف: زبان عربى داراى چنان گستردگى لغات و استوارى قواعد دستورى است كه در زبانهاى دیگر یافت نمىشود.
ب: طبق روایات زبان اهل بهشت، عربى است.
ج: مردم منطقهاى كه قرآن در آن نازل شد، عرب زبان بودند و امكان نداشت كه كتابِ آسمانى آنها به زبان دیگرى باشد.
خداوند در مورد قرآن و باران، هر دو تعبیر به «نزول» نموده است، بین این دو مشابهتهایى است كه ذكر مىكنیم:
الف: هر دو از آسمان نازل مىشوند. «و انزلنا من السماء ماءً»3
ب: هر دو طاهر و مطهّرند. «ینزّل علیكم من السماء ماءً لیطهّركم»4، «ربّنا وابعث فیهم رسولا... یعلّمهم الكتاب و الحكمة و یزكیّهم»5
ج: هر دو وسیلهى حیاتند. «دعاكم لِما یحییكم»6، «لنحیى به بلدة میتا»7
د: هر دو مبارك و مایهى بركتاند. «و هذا كتاب انزلناه مبارك»8، «و نزّلنا من السماء ماء مباركاً»9
ه: قرآن چون باران، قطره قطره و آیه آیه نازل شده است. (نزول تدریجى)
شاید تأكید بر عربى بودن قرآن، ردّ كسانى باشد كه گفتند: قرآن را فردى عجمى به پیامبر آموخته است. «...انّهم یقولون انّما یعلّمه بشر لسان الّذى یلحدون الیه اعجمى و هذا لسان عربىّ مبین»10
3) مؤمنون، 18.
8) انعام 92.
9) ق 9.
پیامها
قرآن، از همین حروف الفبا (الف، لام، را،...)، تألیف یافته است. اگر مىتوانید شما هم از همین حروف، كتابى مثل قرآن بیاورید. «الر» قرآن، داراى مقامى بس والا است.«تلك»
قرآن، مخاطب و خواننده را در آغاز، نسبت به استحكام آیات خود واقف ساخته، سپس به بیان مطالب دیگر مىپردازد. «آیات الكتاب المبین»*
نزول قرآن به زبان عربى از یك سو و فرمان تدّبر در آن از سوى دیگر، نشانهى آن است كه مسلمانان باید با زبان عربى آشنا شوند. «قرآناً عربیّاً لعلّكم تعقلون»
قرآن، تنها براى تلاوت و تبّرك نیست، بلكه وسیلهى تعقّل و رشد بشر است. «لعلّكم تعقلون»
نوشتهها باید روشن وروشنگر، هدفدار و هدایتگر باشد. «الكتاب المبین... لعلّكم تعقلون»*
براى رسیدن به سعادت، تنها نزول قرآن كافى نیست؛ بلكه باید دربارهى آن تعقّل هم كرد. «انزلناه... لعلّكم تعقلون»*