قَالُواْ سُبۡحَـٰنَكَ مَا كَانَ يَنۢبَغِي لَنَآ أَن نَّتَّخِذَ مِن دُونِكَ مِنۡ أَوۡلِيَآءَ وَلَـٰكِن مَّتَّعۡتَهُمۡ وَءَابَآءَهُمۡ حَتَّىٰ نَسُواْ ٱلذِّكۡرَ وَكَانُواْ قَوۡمَۢا بُورًا
18
تفسیر نور
(معبودها) گویند: خدایا! تو منزّهى، مارا نرسد كه غیر از تو سرپرستى بگیریم ولى تو آنان و پدرانشان را چنان كامیاب گرداندى كه یاد (تو و قرآن) را فراموش كردند و گروهى هلاك و سر در گم شدند.
نکتهها
كلمهى «بُور» به معناى هلاكت و فساد است. به زمینى كه خالى از درخت، گل وگیاه باشد، «بایر» گویند. در این آیه ممكن است جمع «بائر» باشد و ممكن است مصدر باشد، یعنى قومى كه سراسر بورند.كلمهى «سبحانك» در دو مورد بكار مىرود؛ یكى در مورد تعجّب و دیگرى در مورد برخورد با عقائد و سخنان انحرافى.
عوامل نسیان وغفلت در قرآن متعدّد است و برخى از آنها عبارتند از:
الف: مال و ثروت كه در این آیه آمده است.
ب: فرزند و خانواده. «لا تُلهِكُم اموالكم و لا اولادكم عن ذكر اللّه» 263
ج: تجارت. «لا تُلهِیهم تجارة و لا بَیع عن ذكراللّه» 264
د: شیطان، تفرقه، قمار و شراب. «انّما یُرید الشّیطان أن یُوقع بینكم العَداوة و البَغضاء فى الخمر و المَیسر و یَصُدّكم عن ذكر اللّه» 265
263) منافقون، 9.
پیامها
در قیامت، معبودها به سخن درمىآیند. «قالوا» هر كجا سخنى از شرك به میان آمد، تسبیح وتنزیه خدا لازم است. «سبحانك»
خداوند نعمتهاى خود را حتّى از منحرفان دریغ نمىدارد. «لكن متّعتهم»
خطر مال در جایى است كه سبب فراموشى خدا شود، نه این كه مال مطلقاً بد و خطرناك باشد. «متّعتهم... حتّى نسوا»
در خانوادههایى كه چند نسل آنها مرفّه بودهاند، زمینهى فراموشى از خدا و قیامت، بیشتر است. «و آبائهم»
به مال و جلوهگرىهاى مرفّهین نگاه نكنید، همهى آنان تباه شدنى هستند. «كانوا قوماً بورا»