يَـٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَـٰبِ لَا تَغۡلُواْ فِي دِينِكُمۡ وَلَا تَقُولُواْ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡحَقَّۚ إِنَّمَا ٱلۡمَسِيحُ عِيسَى ٱبۡنُ مَرۡيَمَ رَسُولُ ٱللَّهِ وَكَلِمَتُهُۥٓ أَلۡقَىٰهَآ إِلَىٰ مَرۡيَمَ وَرُوحٌ مِّنۡهُ فَـَٔامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَلَا تَقُولُواْ ثَلَـٰثَةٌۚ ٱنتَهُواْ خَيۡرًا لَّكُمۡۚ إِنَّمَا ٱللَّهُ إِلَـٰهٌ وَٰحِدٌ سُبۡحَـٰنَهُۥٓ أَن يَكُونَ لَهُۥ وَلَدٌۘ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًا
171
شاید هم مراد از كلمه، همان جملهى «كن فیكون» باشد كه قول خداوند است و مانند هر سخن دیگر، محصول آن كلمه است.432 چنانكه در جاى دیگر، خداوند آفرینش عیسىعلیه السلام را به آفرینش آدمعلیه السلام تشبیه نموده و مىفرماید: «انّ مثل عیسى عنداللّه كمثل آدم خلقه من تراب ثمّ قال له كن فیكون»433
از امام صادقعلیه السلام دربارهى «روح منه» سؤال شد، حضرت پاسخ دادند: مقصود روح خداست كه خداوند آن را در آدم و عیسىعلیهما السلام قرار داد.434
مسیحیان عقیده به تثلیث دارند و اللّه را خداى پدر، مسیح را خداى پسر و جبرئیل را واسطهى این دو خدا مىدانند، كه نوعى كفر است. قرآن هم مىفرماید: «لقد كفر الّذین قالوا انّ اللّه ثالث ثلاثة»435 آنانكه خدا را یكى از خدایان سهگانه مىدانند، كافرند. البتّه گروهى از آنان نیز حضرت مریم را به جاى جبرئیل، یكى از خدایان سهگانه مىدانند كه قرآن در این باره مىفرماید: «یا عیسىبن مریم ءانت قلت للناس اتّخذونى و امّى الهَین من دون اللّه»436 اى عیسى! آیا تو به مردم گفتهاى كه مرا و مادرم را دو خدا قرار دهید؟
در روایات، به غلوّ كنندگان نفرین شده و آنان از بدترین اقسام كفّار و مشركان به شمار آمدهاند.437
اگر نداشتن پدر، دلیل بر الوهیّت باشد، حضرت آدم باید به طریق اولى الوهیّت داشته باشد، چون نه پدر داشت و نه مادر.
432) تفسیر المیزان و فىظلالالقرآن.
434) كافى، ج1، ص 133.
437) میزان الحكمة.
غلوّ نشانهى تعصّب نابجا است و در همهى ادیان ممنوع مىباشد. یهود، «عُزیر» را فرزند خدا مىدانستند و مسیحیان «عیسى» را. «لاتغلوا فى دینكم» یكى از آفات ادیان آسمانى، غلوّ درباره رهبران دینى است. «لاتغلوافىدینكم»
میانه روى و اعتدال در همه جا لازم است و عشق به اولیاى خدا نباید سر از غلوّ درآورد. «لاتغلوا فى دینكم»
غلوّ كردن دربارهى انسانها، گرچه پیامبر باشند، توهین به خداوند و نسبت ناروا دادن به اوست. «لاتقولوا علىالله الاالحقّ»
در قرآن و انجیل، حضرت عیسى پیامبر خدا معرفى شده است، نه خدا یا فرزند خدا.438 «عیسىبن مریم رسول اللّه»
آفرینش غیر طبیعى عیسى، آیه و نشانهى خداست، آن گونه كه كلمه، تابلو و نشانهى معناست. «كلمته القاها»
عیسى جزیى از خدا نیست، بلكه پرتوى از قدرت حیات بخش الهى است. «روح منه»
قرآن، بیانگر عقیدهى صحیح ونافى عقاید باطل است. «لاتغلوا...لاتقولوا ثلاثة...»
خداوند جسم نیست تا فرزند داشته باشد. «سبحانه ان یكون له ولد» (تعبیراتى چون ثارالله، یدالله، كلمةالله كه در متون دینى آمده، تعبیرات مجازى است)
خدایى كه آسمانها ملك اوست، چه نیازى به فرزند و شریك دارد؟ «سبحانه ان یكون له ولد له ما فى السموات»
هر چیزى از خداست، پس باید بندهى او بود و تنها به او توكّل كرد. «له ما فىالسموات و ما فى الارض و كفى باللّه وكیلا»