۞ أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ دَمَّرَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡ وَلِلۡكَـٰفِرِينَ أَمۡثَـٰلُهَا
10
تفسیر نور
پس آیا در زمین سیر نكردند، تا بنگرند سرانجام كسانى كه قبل از آنان بودند چگونه بود؟ خداوند آنان را هلاك كرد و براى این كافران نیز همانند آن كیفرها خواهد بود.
نکتهها
«دَمّر» از «تدمیر» به معناى نابودى، هلاكت و زیر و رو كردن است و آنگاه كه در كنار آن، «على» قرار گیرد، شدّت را مىرساند.در قرآن نابودى و هلاكت مردم، بر اساس عملكرد و خلق و خوى آنان است:
گروهى به خاطر طغیان هلاك شدند. «أهلكوا بالطّاغیه»21
برخى به خاطر لجاجت و انكار. «تدمّر كلّ شىء بامر ربّها... اذ كانوا یجحدون»22
عدّهاى به دلیل مكر و حیله. «فانظر كیف كان عاقبة مكرهم انّا دمّرناهم و قومهم اجمعین»23
گروهى به خاطر گناه. «فاهلكناهم بذنوبهم»24
برخى به خاطر ظلم و ستم. «اهلكناهم لمّا ظلموا»25
21) حاقّه، 5 .
پیامها
افراد غافل كه از هلاكت گذشتگان عبرت نمىگیرند، قابل توبیخ و سرزنش هستند. «أفلم یسیروا» سیر و سیاحت و جهانگردى باید هدفدار و براى بررسى تاریخ ملّتها و عامل عبرت و رشد باشد. «أفلم یسیروا... فینظروا»
مطالعه تاریخ و شناخت سرنوشت ملّتها، در جهان بینى و ایمان انسان نقش دارد. «افلم یسیروا... فینظروا»
جلوههاى رفاه مهم نیست، پایان و عاقبت كار مهم است. «كیف كان عاقبة»
كارهاى خداوند حكیمانه و قانونمند است. «دمّر اللّه... و للكافرین امثالها»
اراده خداوند بر تاریخ و طاغوتها، غالب و حاكم است. «دمّر اللّه...»
قهر الهى در انحصار یك یا چند نمونه نیست، او مىتواند به شكلهاى گوناگون قهر خود را نشان دهد. «للكافرین أمثالها»