وَمِنۡ ءَايَـٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ
37
تفسیر نور
و از نشانههاى (قدرت) او شب و روز و خورشید و ماه است، نه براى خورشید سجده كنید و نه براى ماه (بلكه) براى خداوندى كه آنها را آفریده سجده كنید، اگر تنها او را مىپرستید.
نکتهها
خداوند هستى را آفرید، «خالق كل شىء»54 و بر آن ولایت كامل دارد، «للّه ملك السموات»55 و همهى هستى لشكر او هستند. «للّه جنود السموات و الارض»56همه مطیع اویند، «كلٌّ له قانتون»57 و همه نشانهى قدرت، حكمت و رحمت او هستند. «و من آیاته...» و بازگشت همه به سوى اوست. «الیه المنتهى»58
در آیهى 32 بهترین كلام را دعوت به سوى خدا معرّفى كرده است و این آیه، راه دعوت الى اللّه را بیان مىكند. در ضمن این آیه سجده واجب دارد.
شب و روز از آیات الهى و نشانههاى قدرت خداوند هستند: آرامش شب و پیاپى بودن آن با روز، زمان بندى و كم و زیاد شدن آن دو و تناسب آنها با خواب و آرامش انسان. بركات روز از جمله: رشد نباتات و حیوانات و تبخیر آبها و به دنبال آن پیدایش ابرها و باران و ثمر دادن درختان و ذخیره شدن انرژى و پدید آمدن حركت و سیر و سفر و سهمى كه زمین در حركت خود از آن دارد و فاصلهى خورشید با زمین و فضاى اطراف زمین كه كنترل كنندهى حرارت خورشید است هم چنین وجود ماه كه چراغ شب و تقویم طبیعى و عمومى براى همگان است و نیز حركات ماه در منزلگاههاى مختلف و نقش آن در جزر و مدّ دریاها همه و همه از آیات پروردگار و از نشانههاى قدرت اوست.
54) زمر، 62.
پیامها
شب و روز، از نشانههاى قدرت و حكمت و رحمت الهى است. «و من آیاته الیل...» طبیعت بهترین كلاس خداشناسى است. «و من آیاته الّیل و النّهار و...»
حتّى پر ثمرترین موجودات هستى قابل پرستش نیستند. «لا تسجدوا للشمس»
در تربیت افراد، ضمن این كه از راههاى خطا جلوگیرى مىكنید، راههاى صحیح را نیز با استدلال بیان كنید. «لا تسجدوا للشمس... و اسجدوا للّه...»
اگر خورشید با آن عظمت سزاوار پرستش نیست، تكلیف این بتهاى كوچك و بى اثر روشن است. «لا تسجدوا للشمس»
خالق هستى، سزاوار پرستش است. مخلوق نمىتواند معبود باشد. «خلقهنّ»
توحید در خالقیّت، دلیل توحید در عبادت است. «خلقهنّ... ایّاه تعبدون»